Nascholing voor en door zorgprofessionals

In de Oost-Achterhoek is ervaring opgedaan met het uitvoeren van een PENG-blok met fenol bij kwetsbare ouderen met een (vermoedelijke) heupfractuur die niet meer geopereerd willen of kunnen worden. Door het blok in het verpleeghuis te plaatsen worden onder andere belastende ambulanceritten en ziekenhuisopnamen voorkomen. Hierdoor wordt bovendien de algehele kwaliteit van zorg verhoogd met een spectaculaire reductie van zorgkosten. Sinds februari 2024 kregen 19 patiënten een PENG-blok door een PA van de afdeling Anesthesiologie in Winterswijk. Bij het merendeel van de patiënten werd een goed pijnstillend effect bereikt. Deze regionale zorginnovatie is mogelijk dankzij proactieve zorgplanning, korte lijnen en de inzet van bevoegde en bekwame PA’s. In het onderstaande artikel leggen we uit hoe we tot deze werkwijze zijn gekomen, delen we onze eerste resultaten, en bespreken we de pittfalls en succesfactoren. Verder gaan we in op de toekomst: eventuele landelijke uitbreiding, de rol van taakherschikking en de uitdagingen rondom structurele financiering.

Dit artikel beschrijft de ervaren werkzame factoren van vaktherapie in de geestelijke gezondheidszorg. Eerst wordt de indicatiestelling voor vaktherapie beschreven en worden werkzame factoren weergegeven vanuit het theoretisch kader. Vervolgens worden de ervaren werkzame factoren van vaktherapie in vergelijking met gesprekstherapie uiteengezet, vanuit het perspectief van cliënten en naasten. Aangezien het van groot belang is hun perspectief te betrekken in het reflecteren op wat wel en wat niet als werkzaam wordt ervaren, hebben we hiervoor een kwalitatief onderzoek uitgevoerd. In een online enquête heeft een groep van 543 (ex-)cliënten (n = 506) en hun naasten (n = 37) gereageerd op vragen naar ervaringen met vaktherapie en gesprekstherapie. Men ervoer gesprekstherapie als inzichtgevend en cognitief, terwijl men vaktherapie juist als non-verbaal, ervaringsgericht en lichaamsgericht ervoer. De combinatie van beide therapievormen blijkt volgens de (ex-)cliënten complementair: gesprekstherapie bevordert (vooral) inzicht en begrip en vaktherapie ondersteunt de emotionele en lichamelijke verwerking. De resultaten bevestigen theoretische modellen over vaktherapie. Deze ervaringskennis heeft een belangrijke waarde voor gezamenlijke besluitvorming in de GGZ.

Vrijwel elke arts krijgt in de loop van zijn of haar carrière te maken met pijn bij kinderen. Of het nu gaat om acute situaties, perioperatieve pijnproblemen of chronische pijnklachten: de onzekerheden zijn groot. Dit praktisch opgezette artikel biedt algemene basiskennis, met name over neurobiologie, farmacologie, pijnperceptie en algemeen geldende basisprincipes. In de specifieke delen worden de voornaamste behandelingsdoelen per type pijn (acuut, perioperatief en chronisch) onder de loep genomen en verschillende behandelingsopties met het belang van de diverse multimodale therapie-componenten aangeboden.

Transactionele Analyse (TA) is een methode die zijn effectiviteit meer dan bewezen heeft. De kernconcepten zijn door de jaren heen dezelfde gebleven. Tegelijkertijd is TA doorontwikkeld en wordt als inspiratiebron gebruikt voor andere therapeutische methoden. De onderliggende humanistische visie van TA is een onderlegger voor een hoopgevende, respectvolle, ontwikkelingsgerichte manier van werken, gericht op autonomie en verbinding. De auteurs merken in hun dagelijks werk met patiënten en collega’s hoe schijnbaar eenvoudige TA-concepten en -interventies – met een verrassende diepgang – een groot verschil kunnen maken. In dit artikel slaan ze een brug naar de praktijk en richten daarbij de focus op hoe TA verheldert wat zich in relaties afspeelt. Ze beschrijven hoe TA in het dagelijks werken met patiënten handvatten geeft voor die therapeutische relatie: hoe TA de effectiviteit van het therapieproces vergroot via reflectie over interactie, het eigen aandeel en dat van de ander. In het artikel wordt met behulp van praktijkvoorbeelden een aantal kernconcepten toegelicht, zoals script, ego-toestanden, Dramadriehoek, Spel en mogelijke interventies.

Intravasculaire luchtembolieën ontstaan wanneer lucht in de bloedbaan terechtkomt en vaten kan blokkeren. De incidentie wordt vaak onderschat, terwijl de gevolgen variëren van asymptomatisch tot fataal. Oorzaken zijn meestal iatrogeen, zoals infusietoediening, centraal veneuze lijnen en chirurgische ingrepen. Zowel veneuze als arteriële embolieën kunnen optreden. Arteriële embolieën zijn extra gevaarlijk doordat ze cerebrale of cardiale ischemie kunnen veroorzaken. De pathofysiologie omvat directe vaatobstructie en secundaire schade door inflammatoire reacties. Preventie is cruciaal en vereist zorgvuldige ontluchting van systemen, juiste positionering van patiënten en in het bijzonder bewustwording bij zorgverleners. Klinische symptomen zijn vaak aspecifiek, zoals dyspneu, neurologische uitval of shock. Behandeling bestaat uit directe toediening van 100% zuurstof, hemodynamische ondersteuning en zo nodig hyperbare zuurstoftherapie. Snelle diagnostiek, bijvoorbeeld met CT, is essentieel. Preventie en vroege herkenning zijn bepalend voor de prognose.

Prof. dr. Arjan Videler is in Nederland dé expert op het gebied van psychotherapie bij ouderen. Als bijzonder hoogleraar aan Tilburg University combineert hij wetenschappelijk onderzoek en het werk in de klinische praktijk. Videler promoveerde aan Tilburg University en de Vrije Universiteit Brussel op de behandeling van persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen. Naast zijn academische werk is Videler werkzaam als psychotherapeut, GZ-psycholoog en onderzoeker bij het topklinisch Centrum voor Persoonlijkheids- en Ontwikkelingsstoornissen bij Senioren van GGz Breburg. Verder is hij supervisor bij de Vereniging voor Gedrags- en Cognitieve therapieën (VGCt) en docent behandeling bij ouderen voor de klinisch psychologen (KP)-opleiding en de psychotherapieopleiding. Sinds december 2025 is hij bovendien verbonden aan PsyXpert als redactielid.