Nascholing voor en door zorgprofessionals

Wereldwijd neemt de antimicrobiële resistentie de komende jaren sterk toe. Dit gaat gepaard met een almaar toenemende resistentie-geassocieerde mortaliteit. Een van de belangrijkste interventies om dit tegen te gaan is Antimicrobial Stewardship (AMS), een brede strategie met acties gericht op het bevorderen van verantwoord antibioticagebruik en het tegengaan van resistentie. Het doel is antimicrobiële middelen zo te gebruiken dat de effectiviteit behouden blijft voor huidige en toekomstige patiënten. Bij AMS draait het daarbij om de vraag welke antibiotische therapie wanneer te starten, in welke toedieningsvorm, hoelang en gepaard met welke diagnostiek (de ‘wat’ van AMS). Ook het ‘hoe’ speelt een belangrijke rol: hoe kunnen antibioticateams (A-teams) in onze ziekenhuizen verantwoord antibioticabeleid introduceren met daarin de focus op een multidisciplinaire aanpak en implementatie van (lokale) richtlijnen? In dit artikel worden de belangrijkste klinisch relevante onderdelen van AMS nader toegelicht.

Het verlies van een dierbare kan leiden tot langdurige rouwklachten, vooral wanneer een overlijden plaatsvindt in traumatische omstandigheden, zoals tijdens de COVID-19-pandemie. Zo’n verlies wordt ook wel een potentieel ‘traumatisch verlies’ genoemd. Onderzoek toont aan dat mensen na een traumatisch verlies een verhoogd risico hebben op het ontwikkelen van een persisterende-rouwstoornis. Psychologische behandeling kan voor deze nabestaanden helpend zijn. Sinds de COVID-19-pandemie is er steeds meer behoefte aan psychologische hulp op afstand, zoals onlinebehandeling. Toch is er tot nu toe weinig onderzoek gedaan naar de effectiviteit van dergelijke onlinebehandelingen. In dit artikel gaan we in op reguliere behandelmethoden voor persisterende rouw en er wordt een online rouwbehandeling besproken die is ontwikkeld tijdens de COVID-19-pandemie. Ook wordt stilgestaan bij de effectiviteit van onlinebehandeling en waar deze kan worden ingezet binnen een ‘stepped care’-benadering.

Het overlijden van een dierbare is een van de meest ingrijpende gebeurtenissen in het leven. De meeste volwassenen en kinderen vinden, met steun uit hun omgeving, manieren om verlies zonder professionele hulp te integreren in hun leven. Een minderheid ontwikkelt echter een persisterende-rouwstoornis, gekenmerkt door aanhoudend verlangen en intens verdriet die het dagelijks leven ernstig belemmeren. Risicofactoren voor persisterende-rouwklachten bij volwassenen zijn eerdere psychische problemen, een plotseling of gewelddadig verlies, verlies van partner of kind, sociaaleconomische kwetsbaarheid en angstige hechting. Bij kinderen spelen cognitieve vermijding, chronische stressoren en gebrek aan steun een rol, terwijl positieve ouder-kindinteractie beschermend werkt. Sinds de komst van de DSM-5-TR zijn diverse screeningsinstrumenten ontwikkeld voor het meten van persisterende-rouwklachten bij volwassenen en kinderen. Deze instrumenten worden nader toegelicht in dit artikel en zijn gratis beschikbaar in het Nederlands en andere talen. Vroege signalering van wie vastloopt na verlies vergroot de kans op tijdige ondersteuning, waardoor langdurige klachten worden voorkomen.

Infectiepreventiemaatregelen, zoals het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM), vormen een hoeksteen van duurzame perioperatieve zorg. Wetenschappelijke onderbouwing voor sommige van deze interventies blijkt echter opvallend beperkt. Ten eerste, het dragen van mond-neusmaskers – door niet-steriel personeel – op de operatiekamer heeft geen aangetoond effect op de preventie van postoperatieve wondinfecties. Ten tweede, het dragen van een steriele jas bij plaatsing van een epidurale katheter heeft ook geen aantoonbaar effect op het voorkomen van infecties. Bovendien staat het onnodig gebruik van PBM haaks op de verduurzaming en kostenbeheersing in de zorg. Omdat het voorzorgsprincipe (‘baat het niet, dan schaadt het niet’) toch nog leidend is, zijn de nationale en internationale richtlijnen op deze vlakken nog niet (eenduidig) aangepast. Een kritische herziening van deze infectiepreventierichtlijnen is daarom noodzakelijk, zodat middelen, aandacht en zorgcapaciteit gericht kunnen worden op maatregelen die aantoonbaar effectief zijn.

Het stellen van de diagnose bij een infectie van het centraal zenuwstelsel kan een uitdaging zijn. Om de kans op herstel te verhogen en op langdurig neurologische schade, zoals cognitieve problemen, gehoorverlies, evenwichtsstoornissen, hoofdpijn en epilepsie, te verkleinen, is het van groot belang vlot adequate diagnostiek in te zetten en vooral tijdig met de juiste (empirische) behandeling te starten. Symptomatologie en aanvullend onderzoek kunnen aanwijzingen geven wat de diagnose is.

Antibiotica behoren tot de meest voorgeschreven medicijnen in de kliniek. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de antibiotica die het meest relevant zijn voor clinici in Nederlandse ziekenhuizen. Aan bod komen basale microbiologie, farmacokinetiek en farmacodynamiek van antibiotica en antibioticaresistentie. Vervolgens worden het werkingsmechanisme, spectrum en de belangrijkste bijwerkingen van de bètalactams, aminoglycosiden, fluorochinolonen en andere veelgebruikte antibiotica besproken. Tot slot wordt ingegaan op antibiotica-allergieën en rationeel antibioticabeleid.