Praktische Pediatrie

Op de Spoedeisende Hulp wordt een meisje van 1 jaar gezien vanwege dreigende dehydratie. Ze heeft sinds vijf dagen hoge koorts en sinds twee dagen laesies in haar mond. Haar voorgeschiedenis vermeldt een laryngitis subglottica op de leeftijd van 8 maanden. Uit de anamnese blijkt dat haar moeder een week geleden een koortslip heeft gehad. Bij lichamelijk onderzoek wordt een alert meisje gezien dat oncomfortabel is en matig gedehydreerd. Verspreid over de lippen, mond en het gehemelte worden meerdere laesies gezien (figuur 1). Onder de werkdiagnose dehydratie bij een stomatitis bij een primaire herpessimplexvirus (HSV-)infectie wordt ze opgenomen op de kinderafdeling ter rehydratie en wordt PCR-diagnostiek ingezet van het wondvocht van de orale laesies.

Acute benigne myositis op de kinderleeftijd is een vorm van virale myositis die doorgaans mild verloopt, maar kan leiden tot rabdomyolyse. Ernstige complicaties, zoals acute nierschade, zijn zeldzaam. Toch wordt geadviseerd behandeling tijdig te starten bij kinderen met een verhoogd risico hierop. Een praktische indeling op basis van creatinekinase (CK-)waarde en risicofactoren stuurt de beslissing tot opname en rehydratie. Het voorkomt zowel onder- als overbehandeling.

Spondylodiscitis is een zeldzame aandoening op de kinderleeftijd, waarbij de typische presentatie bestaat uit een bewegingsbeperking, antalgisch looppatroon, nek- of rugpijn, algehele malaise en/of onrust bij kinderen op preverbale leeftijd. Soms zijn er biochemisch aanwijzingen voor infectie. Spondylodiscitis op de kinderleeftijd kan makkelijk worden gemist, omdat klachtenpresentatie vaak atypisch is, waarbij differentiërende aanknopingspunten bij lichamelijk en laboratoriumonderzoek vaak ontbreken. Een deel van de patiënten blijft koortsvrij en infectieparameters, zoals CRP en bezinking, kunnen binnen de normale range vallen. Afname van een biopt van de tussenwervelschijf voor bacteriële kweek en/of PCR is ongebruikelijk en een bloedkweek is zelden positief. Het vroegtijdig verrichten van een MRI bij patiënten met een mogelijke spondylodiscitis is van belang om vertraging in het stellen van de diagnose en hierdoor ontstane langetermijnproblemen door een secundaire deformiteit te voorkomen.

In het kader van Passende Zorg is er veel aandacht voor het verplaatsen van tweedelijnszorg naar de eerste lijn en voor taakherschikking naar de jeugdarts. De bedoeling is de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden en het vak van jeugdarts aantrekkelijker te maken en te houden. In de regio Rotterdam-Rijnmond wordt de echo-heupen voor screening op heupdysplasie sinds 2021 standaard door de jeugdarts aangevraagd met het gewenste effect: een duidelijke afname van het aantal echo's aangevraagd door kinderartsen en rechtstreekse verwijzing bij afwijkende screening van jeugdarts naar orthopeed.

Bacteriële meningitis is een ernstige aandoening die snelle diagnostiek vereist om de overlevingskansen van patiënten te verbeteren en restschade te beperken. De gouden standaard voor de diagnose is de liquorkweek of PCR. Liquorchemie wordt gebruikt als snelle diagnostiek, waarbij naar het aantal leukocyten, glucose en eiwit wordt gekeken. De huidige liquorchemie biedt niet altijd de nodige nauwkeurigheid, vooral bij patiënten met een relatief laag aantal witte bloedcellen. Een veelbelovende nieuwe test is het meten van C-reactief proteïne (CRP) in liquor, wat blijkt te helpen bij het onderscheiden van bacteriële meningitis van systemische infecties en andere aandoeningen van het centrale zenuwstelsel (CZS) zowel infectieus als niet-infectieus. Uit het meest recente onderzoek bij volwassenen en kinderen in Nederland blijkt dat liquor-CRP een hoge sensitiviteit en specificiteit heeft, respectievelijk 94% en 98% voor kinderen in Nederland om bacteriële meningitis van andere aandoeningen te onderscheiden. CRP in liquor wordt in steeds meer ziekenhuizen bepaald, waarbij gebruikgemaakt kan worden van de bestaande laboratoriuminfrastructuur. Deze methode biedt een snelle en betrouwbare aanvulling op de bestaande diagnostische mogelijkheden.

Afwijkingen van de huid in combinatie met de mucosa kunnen zich op alle leeftijden voordoen. Een veelvoorkomende aandoening met mucocutane afwijkingen bij kinderen is hand-voet-mondziekte (HVMZ). Ook erythema multiforme (EM) en reactieve infectieuze mucocutane eruptie (RIME) presenteren zich frequent op de kinderleeftijd. Zeldzamere diagnoses bij kinderen die niet gemist mogen worden zijn het Stevens-Johnson-syndroom (SJS) en toxische epidermale necrolyse (TEN). Al deze aandoeningen vertonen veel overlap, maar er zijn ook belangrijke verschillen in klinische presentatie. Dit artikel bespreekt deze aandoeningen met nadruk op de klinische overeenkomsten en verschillen, de diagnostiek en behandeling, met praktische aanbevelingen voor in de kliniek.