AccreDidact Psychiater

Het voorschrijven van psychofarmaca aan kinderen en jeugdigen is een essentieel onderdeel van de dagelijkse praktijk van kinder- en jeugdpsychiaters. Ook psychiaters die werkzaam zijn in andere sectoren komen hier regelmatig mee in aanraking, bijvoorbeeld tijdens (crisis)diensten of consultaties. Ondanks het belang van dit onderwerp, krijgt de psychofarmacologie bij kinderen en jongeren binnen de opleiding tot psychiater weinig aandacht. Ontwikkelingsaspecten en specifieke aandachtspunten voor deze doelgroep blijven vaak onderbelicht. Deze nascholing is bedoeld om die leemte te vullen. Deelnemers krijgen praktische handvatten aangereikt voor het verantwoord en effectief voorschrijven van psychofarmaca bij kinderen en adolescenten, met oog voor de unieke kenmerken en uitdagingen van deze leeftijdsgroep.

Intoxicaties met psychofarmaca komen regelmatig voor. Bij mensen met psychiatrische problematiek worden vaker intoxicaties gezien vergeleken met de algemene bevolking. In de top 10 geregistreerde overdoseringen zijn psychofarmaca ook sterk vertegenwoordigd. De opvang en behandeling van een patiënt met een intoxicatie worden hoofdzakelijk gedaan door ambulancepersoneel en zorgverleners op de Spoedeisende Hulp. Voorafgaand vindt de herkenning en eerste beoordeling meestal plaats door een huisarts of psychiater. Het is van essentieel belang een intoxicatie bij een patiënt te herkennen en de ernst hiervan te kunnen inschatten. Hiervoor is het niet noodzakelijk de toxische effecten van vele specifieke middelen te kennen. Veel geneesmiddelen vertonen vergelijkbare symptomen. Daarnaast kan de eerste opvang volgens een standaard systematiek worden gedaan. Informatie kan worden geraadpleegd via online bronnen; het is dus belangrijk deze te kunnen vinden. Deze nascholing gaat over de eerste opvang van een patiënt met een intoxicatie. We richten ons hierbij op de rol en mogelijkheden van de psychiater (in opleiding), waarbij het herkennen van een intoxicatie, het bieden van eerste hulp, het kunnen inschatten van de ernst, het raadplegen van bronnen en inschakelen van hulp besproken worden. Vervolgens worden mono-intoxicaties beschreven met verschillende psychofarmaca, gericht op veelvoorkomende intoxicaties in de psychiatrische praktijk.

De ecologische crises hebben een grote invloed op de fysieke én psychische gezondheid van mensen. Deze e-learning behandelt de zogenoemde triple planetary crisis, een term van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties, die verwijst naar drie mondiale uitdagingen: klimaatverandering, vervuiling en verlies aan biodiversiteit. Deze problemen zijn nauw met elkaar verbonden en vragen om integrale oplossingen. In BLOK A leert u de oorzaken en gevolgen van deze crises kennen, zowel op macroniveau (bijvoorbeeld overheidsbeleid) als op microniveau, zoals in uw eigen praktijk. BLOK B gaat in op de gevolgen voor de mentale gezondheid. Welke verbanden bestaan er tussen luchtvervuiling, weersomstandigheden en psychisch welzijn? Deze kennis is cruciaal voor het ontwikkelen van effectief beleid binnen de psychiatrie. Tot slot bespreekt BLOK C welke determinanten, zoals temperatuurveranderingen en stikstofconcentraties, zijn onderzocht in relatie tot geestelijke gezondheid, inclusief uitkomsten zoals stemming, angst en cognitieve functies. U krijgt een overzicht van de huidige inzichten én de kennisleemten die aanvullend onderzoek vereisen.

In de GGZ en aanverwante sectoren zoals de verslavingszorg, forensische psychiatrie en revalidatie, is classificatie van psychiatrische problematiek lang centraal geweest, met systemen zoals de DSM 5-TR en financiering via DBC’s (2005–2024). Toch kent deze benadering beperkingen, zoals het enorme aantal mogelijke diagnosecombinaties (10.130.814) en overlappende classificaties. Deze nascholing introduceert Acceptance and Commitment Therapy (ACT), een behandelmethode die uitgaat van ‘destructieve normaliteit’: lijden hoort bij het menselijk bestaan. ACT richt zich niet op symptoomreductie, maar op het ontwikkelen van psychologische flexibiliteit en het handelen naar persoonlijke waarden – ook bij subklinische klachten en comorbiditeit. De e-learning bestaat uit twee blokken. In Blok A leert u de zes processen van (in)flexibiliteit binnen het ACT-model. In Blok B staan toepassing, indicatiestelling, onderzoek en de wetenschapsfilosofische basis – het Functioneel Contextualisme – centraal. Na afronding weet u hoe ACT werkt, hoe u een casusconceptualisatie maakt, en wat de wetenschappelijke en filosofische onderbouwing is van deze transdiagnostische benadering. Deze nascholing is relevant voor huisartsen die patiënten willen ondersteunen bij psychische klachten, voorbij de grenzen van klassieke classificatie.

De forensische psychiatrie richt zich op de evaluatie en behandeling van patiënten die in aanraking zijn gekomen of dreigen te komen met het strafrecht. In deze e-learning wordt de overlap tussen psychiatrie en recht verkend en krijgt u inzicht in de complexe interactie tussen psychopathologie, juridische kaders en maatschappelijke factoren. De e-learning is bedoeld om uw kennis over de forensische psychiatrie te vergroten. Deze kennis is van belang voor reguliere psychiaters, gezien de gedeelde patiëntengroepen met de forensische psychiatrie. Goede samenwerking tussen beide domeinen draagt bij aan betere zorg, continuïteit en maatschappelijke veiligheid. Blok A behandelt de juridische basis en het forensische zorgtraject. Blok B richt zich op diagnostiek, met aandacht voor stoornissen, toerekening, culpa in causa en risicotaxatie. Blok C behandelt forensische behandelingen, theoretische modellen en jeugdpsychiatrie. Na afronding heeft u beter zicht op forensische zorgpaden, de behandeling gericht op het verminderen van delictgedrag en recidive, en op hoe forensische zorg kan aansluiten bij reguliere GGZ-zorg. Deze nascholing ondersteunt u in het leveren van passende zorg binnen een strafrechtelijke context.

Het aantal mensen met psychische klachten én de zorgvraag nemen fors toe, terwijl het tekort aan zorgmedewerkers in de GGZ blijft stijgen (FWG-Trendrapport GGZ, 2023). Werken in de zorg gaat gepaard met hoge werkdruk, lange wachtlijsten en een hoog ziekteverzuim. Uitstroomcijfers zijn zorgwekkend: 24% van de werknemers in Zorg & Welzijn vertrekt binnen een jaar, 25% van de startende artsen overweegt te stoppen. In deze context is gezond leiderschap essentieel. Leiderschap beïnvloedt het organisatieklimaat, dat op zijn beurt bepalend is voor werkplezier, veerkracht en duurzame inzetbaarheid. Deze e-learning leert u als psychiater leiderschap te benaderen vanuit het gehechtheidsperspectief. Blok A biedt een geïntegreerde kijk op leiderschap op basis van neurobiologie en hechtingstheorie. Blok B richt zich op de toepassing binnen teams: samenwerking, conflicten en het creëren van een veilige basis. U leert hoe hechtingsprincipes helpen om werkrelaties te versterken, verbinding en vertrouwen te bevorderen en samen een gezond werkklimaat te creëren. Met praktische voorbeelden en concrete vertalingen naar de werkvloer biedt deze nascholing handvatten voor effectief (op)leiderschap binnen de GGZ.