AccreDidact Psychiater

Systeemtherapie biedt een onmisbare aanvulling op het denken en handelen binnen de ggz. In de profielschets van de psychiater wordt onderstreept dat psychiatrisch lijden per definitie invloed heeft op de relatie tussen individu en omgeving. Met de invoering van de 'kindcheck' is deze contextgerichte benadering zelfs verplicht geworden. Praten met familie en naastbetrokkenen is daarmee een essentiële vaardigheid, waarbij concepten uit de systeemtherapie waardevolle handvatten bieden. In deze e-learning maakt u kennis met de theoretische uitgangspunten van systeemtherapie: het relationele en contextuele perspectief op menselijk gedrag. U leert hoe interacties, familiegeschiedenis, tijdgeest, sociaaleconomische positie en cultuur het functioneren beïnvloeden. BLOK A behandelt de basisprincipes van systeemtherapie, de betekenis van context en relaties, en de manier waarop systeemtherapeuten gebruikmaken van ‘in- en uitzoomen’ in gesprekken. In BLOK B wordt de toepassing van systeemtherapie binnen de contextuele psychiatrie besproken. U leert hoe u met een systeemtherapeutische bril kunt kijken naar patiënten, families, netwerken én organisaties, en welke interventies mogelijk zijn. Deze nascholing biedt u een bredere blik op psychisch functioneren en versterkt uw vaardigheden in het betrekken van de sociale omgeving bij behandeling en diagnostiek.

Slaap is essentieel voor het herstel van lichaam en geest, en onmisbaar voor gezond functioneren. Het beïnvloedt cognitieve processen, geheugen, immuunsysteem en stofwisseling. Slechte slaapkwaliteit of -duur vergroot het risico op onder andere diabetes mellitus type 2. Ook bij psychiatrische aandoeningen speelt slaap een centrale rol: slaapproblemen kunnen psychische klachten uitlokken, versterken of in stand houden. Het verbeteren van slaap kan soms al voldoende zijn bij bijvoorbeeld depressie. In deze e-learning worden slaap en slaapstoornissen benaderd vanuit psychiatrisch perspectief. BLOK A behandelt de fysiologie van slaap, de slaapregulatie en wat wordt verstaan onder ‘normale slaap’. Ook komt de ontstaanswijze van insomnie aan bod, evenals andere slaapstoornissen die gepaard gaan met psychiatrische symptomen. In BLOK B staat de diagnostiek en behandeling centraal. U leert wanneer het zinvol is om door te verwijzen voor aanvullend slaaponderzoek en welke behandelmogelijkheden er zijn, zowel niet-medicamenteus als farmacologisch. Deze nascholing biedt u als psychiater verdiepende kennis over slaap en helpt u slaapproblemen adequaat te herkennen, te duiden en te behandelen binnen uw klinische praktijk.

Deep Brain Stimulation (DBS), of diepe hersenstimulatie, is een invasieve neurochirurgische behandeling voor psychiatrische aandoeningen die therapieresistent zijn. Voor de obsessieve-compulsieve stoornis (OCS) is DBS een geaccepteerde last resort-behandeling volgens de richtlijnen van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP). Voor andere aandoeningen, zoals depressie, verslaving en Gilles de la Tourette, bevindt DBS zich nog in de experimentele fase. In deze e-learning staat de techniek van diepe hersenstimulatie centraal. BLOK A behandelt de technische aspecten van DBS en de toepassing ervan in verschillende indicatiegebieden. Daarbij wordt ingegaan op het beschikbare wetenschappelijke bewijs en de veiligheid van de ingreep, die dankzij moderne beeldvorming en operatietechniek relatief weinig complicaties kent. In BLOK B wordt, aan de hand van casuïstiek en toetsvragen, besproken wanneer DBS overwogen kan worden. U leert welke reguliere behandelingen eerst uitgeprobeerd moeten zijn voordat DBS als optie in beeld komt. Deze nascholing biedt u inzicht in de plaats van DBS binnen de psychiatrie en helpt u bij het herkennen van patiënten voor wie deze techniek mogelijk geschikt is.

Het klinisch oordeel blijkt in de praktijk minder betrouwbaar dan veel clinici denken. Klassieke studies, zoals On being sane in insane places van Rosenhan, laten zien hoe vatbaar professionals zijn voor beoordelingsfouten. Deze nascholing gaat in op de beperkingen én mogelijkheden van het klinisch oordeel binnen de psychiatrische diagnostiek. In BLOK A staat de betrouwbaarheid van het klinisch oordeel centraal. U verdiept zich in recente onderzoeksresultaten en leert de waarde van ongestructureerde oordelen (zoals patroonherkenning) af te wegen tegen meer systematische, statistische benaderingen. BLOK B richt zich op aanvullende psychologische testdiagnostiek. U krijgt inzicht in de rol die deze testen kunnen spelen bij het verfijnen van diagnostiek en hoe u deze kennis kunt integreren in uw dagelijkse praktijk, ook zonder specialistische opleiding in testgebruik. Deze e-learning helpt u kritisch te reflecteren op uw eigen diagnostisch handelen en ondersteunt u bij het verbeteren en onderbouwen van uw klinisch oordeel in de geestelijke gezondheidszorg.

De diagnose ADHD bij volwassenen wordt het afgelopen decennium steeds vaker gesteld. De uitdaging ligt niet alleen in het beoordelen van actuele symptomen, maar ook in het achteraf vaststellen van een begin op kinderleeftijd. ADHD is goed behandelbaar, zeker zonder comorbiditeit, maar medicatie alléén is onvoldoende; ook voorlichting en praktische ondersteuning zijn essentieel. In deze e-learning worden actuele discussies rondom diagnostiek en behandeling van ADHD bij volwassenen besproken. BLOK A gaat in op de diagnostiek, met aandacht voor het concept late-onset ADHD en het belang van een zorgvuldig proces, ondersteund met casuïstiek. BLOK B richt zich op de behandeling, met nadruk op bijwerkingen en risico’s van medicatie op de lange termijn. Aanleiding hiervoor is het rapport van Bijwerkingencentrum Lareb (2017), dat leidde tot een waarschuwing van het CBG tegen het starten met methylfenidaat op volwassen leeftijd – in contrast met de NVvP-richtlijn uit 2015, die dit juist als eerste keus aanbeveelt. Deze nascholing biedt u handvatten om met kennis en zorgvuldigheid te diagnosticeren en behandelen, ook wanneer richtlijnen en adviezen elkaar lijken tegen te spreken.

De posttraumatische stressstoornis (PTSS) is de bekendste binnen het brede en complexe spectrum van psychotrauma- en stressorgerelateerde stoornissen. Deze nascholing richt zich op de psychotraumatologie als multidisciplinair werkveld, waarin actuele maatschappelijke ontwikkelingen, zoals oorlog, rampen en migratie, direct doorwerken in de klinische praktijk. In BLOK A wordt ingegaan op de klinische heterogeniteit van deze stoornissen. Naast PTSS is er aandacht voor complexe PTSS, traumatische rouw en de persisterende complexe rouwstoornis (PCRS). De invloed van recente classificatiesystemen zoals de DSM-5 en de komende ICD-11, evenals de Zorgstandaard Psychotrauma- en stressorgerelateerde stoornissen, komt uitgebreid aan bod. BLOK B behandelt de evidence-based behandelopties. U leert hoe deze benaderingen naast of na elkaar kunnen worden toegepast, afhankelijk van de individuele patiënt en setting. Deze e-learning helpt psychiaters hun kennis te verdiepen, diagnostische scherpte te vergroten en behandelinzichten te actualiseren binnen het snel ontwikkelende domein van de psychotraumatologie. De focus ligt op volwassenen, met aanvullende aandacht voor jeugdigen en ouderen.