AccreDidact Psychiater

Sinds de jaren negentig is er een hernieuwde belangstelling voor het gebruik van cannabis als geneesmiddel. Deze opleving wordt mede gevoed door wetenschappelijke inzichten in het endogene cannabinoïdesysteem en de snelle groei van de cannabisindustrie. Tegelijkertijd neemt wereldwijd het gebruik toe en groeit vooral onder jongeren de overtuiging dat cannabis relatief veilig is. Toch blijft het wetenschappelijke bewijs achter bij de publieke belangstelling. Zeker in de psychiatrie is de relatie met cannabis complex: THC kan onder meer verslaving, psychose en cognitieve stoornissen veroorzaken. Dit negatieve beeld is echter grotendeels gebaseerd op studies onder recreatieve gebruikers. Bij medisch gebruik gelden andere uitgangspunten, zoals gecontroleerde dosering, gecertificeerde kwaliteit en strikte monitoring. In deze nascholing krijgt u als psychiater inzicht in de achtergronden, toepassingen en risico’s van medicinale cannabis. Blok A biedt basisinformatie over cannabisproducten, het ECS en farmacologie. Blok B gaat in op de inzet van medicinale cannabis in de psychiatrie, inclusief voorschrijven en risico-inschatting. Deze e-learning biedt u praktische handvatten voor het verantwoord bespreken en toepassen van medicinale cannabis binnen de spreekkamer.

Leefstijlpsychiatrie is een groeiend en relevant thema binnen de geneeskunde. Mensen met een psychiatrische aandoening hebben een verhoogde kans op leefstijlgerelateerde aandoeningen zoals diabetes en hart- en vaatziekten, met gemiddeld een 2,5 keer hogere kans op vroegtijdig overlijden en een 8,3 jaar kortere levensduur. Deze risico’s worden deels veroorzaakt door factoren zoals slecht slapen, weinig beweging, ongezonde voeding, middelengebruik en bijwerkingen van psychofarmaca. In deze e-learning wordt ingegaan op de wetenschappelijke onderbouwing en praktische toepassing van leefstijlpsychiatrie. In blok A staan de kernprincipes centraal: wat is leefstijlpsychiatrie, welke richtlijnen bestaan er, wat weten we over de effectiviteit van leefstijlinterventies, en welke kennishiaten bestaan nog? Blok B richt zich op de vertaling naar de praktijk: hoe krijg je zicht op leefstijlgedrag van patiënten en hoe implementeer je interventies effectief? U leert hoe leefstijlinterventies kunnen bijdragen aan de verbetering van de lichamelijke én psychische gezondheid bij psychiatrische patiënten. Ondanks dat implementatieonderzoek nog in ontwikkeling is, biedt deze nascholing handvatten voor direct toepasbare inzichten in de behandelpraktijk.

Het aanvragen van laboratoriumdiagnostiek naar vitaminedeficiënties is al jaren onderwerp van discussie. Enerzijds bestaat er angst voor overdiagnostiek en medicalisering, anderzijds worden vitaminetekorten vaak gezien als mogelijke verklaring voor aspecifieke klachten zoals vermoeidheid. Deze e-learning richt zich op het kritisch inzetten van diagnostiek en behandeling bij vitaminetekorten, met speciale aandacht voor psychiatrische patiënten. De nascholing is opgebouwd in drie blokken: Vitamine B12 en foliumzuur, Vitamine D, en Vitamine B1 en B6. Per vitamine wordt de fysiologie, diagnostiek, relatie met psychiatrische klachten en interactie met medicatie besproken. De doelgroep – psychiatrische patiënten – loopt extra risico op tekorten door leefstijl en medicatiegebruik. In deze context wordt ook ingegaan op de vraag of vitaminetekorten depressie of angststoornissen kunnen veroorzaken. Deze nascholing biedt huisartsen inzicht in de relevantie, beperkingen en doelmatigheid van laboratoriumonderzoek en suppletie bij vitaminen, onderbouwd met wetenschappelijke bevindingen, casuïstiek en discussie. Het doel is om rationeel en evidence-based te handelen, onnodige kosten te vermijden en zinnige zorg te leveren.

De overgang van adolescentie naar volwassenheid is een ingrijpende levensfase, gekenmerkt door zowel psychologische als neurologische veranderingen. Jongeren krijgen te maken met complexe ontwikkeltaken zoals identiteitsvorming, zelfstandigheid en het aangaan van relaties. Tegelijkertijd rijpt het brein gefaseerd, waarbij het limbisch systeem eerder ontwikkeld is dan de frontale hersengebieden. Hierdoor wint in deze fase ‘emotie’ het vaak van ‘verstand’. Psychische klachten ontstaan veelal vóór het 25e levensjaar en hebben vaak langdurige impact. Toch sluit de (geestelijke) gezondheidszorg niet goed aan op deze doelgroep: ze is vaak kind- of volwassenengericht, en schiet tekort in continuïteit rond het 18e levensjaar. Jongeren met psychische problemen vallen hierdoor vaak tussen wal en schip. In deze nascholing krijgt u als professional inzicht in transitiepsychiatrie: de levensfase, breinontwikkeling, zorgorganisatie, identiteitsontwikkeling en het transdiagnostisch denken en handelen staan centraal. De e-learning is opgebouwd uit twee blokken: levensfase en identiteitsontwikkeling (blok A) en transitiepsychiatrie in de praktijk (blok B), met aandacht voor theorie en toepassing. Casuïstiek, literatuur en toetsvragen bieden verdieping en praktische handvatten.

Na een lange periode van stilte is het gebruik van psychedelica in de psychiatrie aan een heropleving begonnen – een ware renaissance. Na de ontdekking van LSD door Albert Hoffmann in 1938 en de eerste psychotrope ervaringen in 1943, volgde een periode van veelbelovend onderzoek. Toch leidde gebrekkige onderzoekspraktijken en overmatig enthousiasme tot een verbod in 1970, waardoor het wetenschappelijke veld jarenlang werd stilgelegd. Sinds de jaren ’80 is het tij langzaam gekeerd. Tegenwoordig tonen klinische studies opnieuw hoopgevende resultaten bij de behandeling van psychische aandoeningen. Tegelijkertijd blijven er risico’s en methodologische uitdagingen, en is waakzaamheid tegen overhaaste conclusies geboden. In deze nascholing worden bestaande en experimentele behandelmethoden met psychedelica besproken. Blok A behandelt klinisch toegepaste therapieën met (es)ketamine. Blok B richt zich op experimentele benaderingen, waaronder psilocybine en ayahuasca. MDMA is buiten beschouwing gelaten, omdat dit strikt genomen geen psychedelicum is. Deze e-learning biedt psychiaters inzicht in de actuele stand van zaken rond psychedelische therapieën en stimuleert kritisch denken over de inzet en implicaties ervan in de praktijk.

Hoewel vrouwen juridisch gelijk zijn aan mannen, geldt dit niet automatisch voor hun biologische en psychische gesteldheid. In de psychiatrie, en specifiek bij psychotische stoornissen, zijn de verschillen tussen mannen en vrouwen groot – en relevant. Gelijke behandeling leidt hier niet per se tot gelijke uitkomsten. Deze bijscholing betoogt daarom dat vrouwen recht hebben op ongelijke behandeling, afgestemd op hun specifieke zorgbehoeften. Vrouwen hebben doorgaans een latere eerste psychose, vaak minder middelengebruik en mildere negatieve symptomen. Toch is het beloop niet gunstiger: het herstelpercentage is vergelijkbaar met dat van mannen, maar vrouwen ervaren vaker affectieve symptomen, autoagressie en verergering rond de menopauze. De huidige psychosezorg houdt hier onvoldoende rekening mee. Blok A behandelt sekseverschillen in brein, gedrag, klinische presentatie, beloop en medicatierespons. Blok B gaat in op vrouwspecifieke behandelbehoeften, antipsychotica en de rol van de menopauze. Deze nascholing helpt psychiaters de psychosezorg beter af te stemmen op vrouwelijke patiënten, om zo hun gunstige uitgangspositie te behouden en de prognose te verbeteren.