Nascholing voor en door zorgprofessionals

In Nederland maken ouders voor hun kinderen zeer regelmatig gebruik van niet-reguliere behandelwijzen. Soms in plaats van, maar vaak ook juist naast reguliere behandeling. Zij verwachten hierover goede informatie te kunnen krijgen van hun (kinder)arts. De meeste kinderartsen vinden echter dat ze hier onvoldoende kennis over hebben en vragen dan ook niet naar het gebruik van alternatieve behandelwijzen. Voor lang niet alle niet-reguliere behandelwijzen geldt echter ‘baat het niet, dan schaadt het niet’. In dit artikel geven we een overzicht van de verschillende (groepen) niet-reguliere behandelwijzen, met specifieke aandacht voor de veiligheidsaspecten van deze behandelingen. We gaan in op hoe het gesprek hierover kan worden gevoerd en waar en hoe gerichte informatie over niet-reguliere behandelwijzen kan worden gevonden.

In deze nascholing krijg je eerst inzicht in de geschiedenis van alcoholgebruik en de sociale context. Vervolgens worden definities van overmatig gebruik, probleemgebruik en verslaving behandeld. Daarna gaan we in op de lichamelijke gevolgen en de psychische context van alcoholgebruik, zoals de effecten op het (jonge) brein. Aansluitend richt de e-learning zich op de behandeling van probleemgebruik, met nadruk op gesprekstherapie en technieken zoals motiverende gespreksvoering. Tot slot leer je hoe je als doktersassistent alcoholproblematiek kunt signaleren en bespreekbaar maken. De opgedane kennis wordt aangescherpt aan de hand van kennisvragen en casuïstiek.

Het gelijktijdige gebruik van cocaïne en alcohol komt veel voor en gaat gepaard met een hoog aantal bezoeken aan de Spoedeisende Hulp. Cardiovasculaire complicaties zijn hiervan de voornaamste oorzaak. De combinatie brengt een aanzienlijk hoger risico op hart- en vaatziekten met zich mee dan het gebruik van alleen cocaïne. Dit komt doordat de gelijktijdige inname de vorming van de cardiotoxische metaboliet coca-ethyleen stimuleert, wat de kans op een plotselinge hartdood vergroot. Om deze ernstige gevolgen te beperken, is snelle klinische interventie noodzakelijk. Daarbij richt behandeling zich op cardiovasculaire stabilisatie en preventieve voorlichting over de risico's van deze specifieke combinatie.

Binnen Europa krijgt het juridische kader voor het verantwoord ontwikkelen en gebruiken van AI steeds meer vorm. Van specifieke regels voor AI-gebruik in de gezondheidszorg, waarvoor ook andere wetgeving geldt, zoals patiëntenrechten, is echter nog geen sprake. Bij het opstellen van concrete kaders voor de medische praktijk is in de visie van de auteurs een belangrijke rol weggelegd voor richtlijnontwikkeling door medische beroepsgroepen en zorginstellingen. Aan de hand van twee fictieve situaties wordt in dit artikel ingegaan op het verantwoord gebruik van een AI-systeem ter ondersteuning van diagnostiek.

De seksuele ontwikkeling is een essentieel onderdeel van de biopsychosociale ontwikkeling en de algehele gezondheid van kinderen en adolescenten. Kinderartsen spelen een centrale rol in het bevorderen van een gezonde seksuele ontwikkeling. Daarbij vormt kennis van de normatieve ontwikkeling de basis voor effectieve, veilige en leeftijdsadequate communicatie over seksualiteit. Bij zorgen over een afwijkende of zorgelijke seksuele ontwikkeling kan het vlaggensysteem worden gebruikt om de ernst te duiden en passende interventies en vervolgstappen te bepalen. Seksualiteit bespreken is relevant in uiteenlopende klinische contexten, waaronder puberteitsontwikkeling, (uro)genitale aandoeningen, soa-zorg, psychosociale problematiek, genderdiversiteit, chronische en ontwikkelingsziekten, seksueel grensoverschrijdende ervaringen en medicatiegebruik. Het praktische hulpmiddel SexQ kan helpen om een gesprek over seksualiteit te beginnen en vorm te geven. Aandacht voor diversiteit in cultuur, religie, seksuele oriëntatie, genderidentiteit en ontwikkelingsniveau is daarbij essentieel.

Prikkelbaredarmsyndroom (PDS) is een frequent voorkomende aandoening, die grote persoonlijke en sociaaleconomische gevolgen kan hebben. PDS is een positieve diagnose. Dat betekent dat de diagnose gesteld wordt op grond van kenmerkende symptomen, gebaseerd op de ROME IV-criteria. De pathofysiologie van PDS is nog niet geheel duidelijk, maar verstoringen van de hersen-darmas lijken een belangrijke rol te spelen. De verschillende verschijningsvormen van PDS bepalen vaak de behandelkeuze. Voorlichting en geruststelling zijn essentiële onderdelen van het beleid bij PDS. Daarnaast zijn er diverse niet-medicamenteuze en medicamenteuze behandelopties. Voor alle behandelopties geldt dat ze maar bij een deel van de patiënten effectief zijn. Het is wenselijk dat artsen en patiënten in onderling overleg een keuze maken voor een behandeling. De Keuzehulp PDS kan daarbij ondersteuning bieden. Diagnostiek en behandeling vinden in principe plaats in de eerste lijn, verwijzing naar de tweede lijn is slechts beperkt noodzakelijk.