Nascholing voor en door zorgprofessionals

Lymfoedeem is een veelvoorkomende complicatie van kankerbehandeling. Het eerste symptoom kan een zwaar of vermoeid gevoel in het betreffende ledemaat zijn, zichtbare zwelling treedt in dat geval later op. Wanneer het vroeg wordt onderkend en adequaat wordt behandeld kan chronisch lo worden voorkomen. Om symptomen vroeg te kunnen herkennen moeten patiënten goed zijn voorgelicht, ook moeten zij zich bewust worden van de beïnvloedende factoren. Het is voor elke individuele patiënt van belang zich bewust te zijn van deze factoren en waar nodig de leefstijl aan te passen. In patiëntenfolders worden vaak ‘leefregels’ gegeven die niet altijd worden onderbouwd en daardoor kunnen patiënten het idee krijgen dat ze niets meer kunnen of mogen. Het is bij het voorkómen en behandelen van lo echter een kwestie van het vinden van de juiste balans.

Cystic fibrosis wordt ook wel taaislijmziekte of mucoviscoïdose genoemd en is de meest voorkomende erfelijke ziekte met een beperkte levensverwachting. De aandoening is chronisch progressief en (nog) niet te genezen. Voor anesthesiologen en intensivisten is het belangrijk de achtergronden van de pathofysiologie te kennen, terwijl zij vaak pas in een laat stadium van de ziekte hiermee te maken krijgen. Door mucusplugging en ventilatie/perfusiemismatch is CF een duidelijk voorbeeld van een terminale longziekte op weg naar een longtransplantatie. In dit artikel worden de fysiologische veranderingen, ontwikkeling van de ziekte, farmacologische benadering, prognose en specifieke en algemene pre- en operatieve voorbereiding belicht. Ten slotte wordt een korte beschrijving gegeven van het gebruik van niet-invasieve en invasieve beademing als overbrugging naar een longtransplantatie.

Het is altijd moeilijk om achteraf een wegraking (collaps, syncope) te analyseren. Een van de onderzoeken naar de oorzaak van een syncope is wellicht niet zo bekend en heet de Head Tilting Test of in het Nederlands: de kanteltafeltest. Deze test wordt vanaf 1984 al beschreven in de literatuur. Tot ongeveer 1995 hebben zich veranderingen in de test voorgedaan, die op hun effectiviteit zijn getest en onderzocht. Er is nu een onderzoek dat maar een half uur hoeft te duren. Door middel van de Finometer of de Nexfin monitor is van hartslag tot hartslag te observeren wat er bij een patiënt ten tijde van een syncope gebeurt. Zo kan er een passende behandeling plaatsvinden. Veel mensen met onbegrepen duizeligheidsklachten, frequent voorkomende syncope of ‘near collaps’ kunnen baat hebben bij een Head Tilting Test, omdat deze in ieder geval heel wat onzekerheid kan wegnemen.

De casus beschrijft een 86-jarige mevrouw met een frontotemporale dementie, die nog een vrij compleet en goed verzorgd eigen gebit heeft. Zij is voor mondzorg afhankelijk van verzorgend personeel, maar door haar dementie vertoont ze afwerend gedrag. Mevrouw heeft een vergrote kans op mondproblemen door haar algemene gezondheid en de medicatie die voor een droge mond zorgt. Het gebit moet echter behouden blijven en mondproblemen moeten worden voorkomen. Hoe moet de mond verzorgd worden en hoe verloopt de samenwerking tussen verzorgend personeel en tandarts/ mondhygiënist? Mogelijke middelen om toe te passen worden besproken, zoals het gebruik van chloorhexidine. Een zorgplan voor mondzorg wordt opgesteld aan de hand van een aantal zaken, waaronder de mondsituatie en het overleg met verzorgend personeel.

Wat is www.wiKiNO.nl? WiKiNO.nl is een database waar kennis over het KNO-vakgebied kan worden gevonden, geplaatst en besproken. Het platform heeft een Wikipedia-achtige structuur en is toegankelijk voor alle KNO-specialisten en KNO-AIOS in Nederland. WiKiNO.nl is voortgekomen uit de behoefte om up-to-date informatie snel en gemakkelijk te verspreiden. Op dit moment heeft de actuele evidence-based kennis een te versnipperd karakter om efficiënt te worden gebruikt in de dagelijkse praktijk. Het ligt voor de hand dat KNO-artsen door het hele land tegen dezelfde kennislacunes aan lopen, de stand van de wetenschap verandert immers voortdurend. Om te voorkomen dat het wiel telkens opnieuw moet te worden uitgevonden, werd wiKiNO.nl geïntroduceerd. Wie vormen de redactie van wiKiNO.nl? De belangrijkste redactie vormen alle KNO-artsen die nieuwe lemma’s plaatsen en bestaande lemma’s wijzigen wanneer er nieuwe ontwikkelingen zijn. Om de kwaliteit van de wetenschappelijke onderbouwing te waarborgen, worden alle lemma’s door een methodologische redactie beoordeeld alvorens ze op wiKiNO.nl worden geplaatst. Zij checkt de ingevoerde lemma’s op de methodologische kwaliteit van de uitgangsvraag, de literatuursearch, de onderbouwing en de aanbeveling. De methodologische redactie wordt gevormd door medewerkers van de afdeling Ondersteuning Professionele Kwaliteit van de Orde van Medisch Specialisten. Het draagvlak van wiKiNO.nl groeit langzaam maar gestaag. Na drie jaar ontwikkeling van de website, vele werkbijeenkomsten en presentaties op verschillende congressen, is een grote meerderheid van de KNO-gemeenschap bekend met wiKiNO.nl. Inmiddels is deze wiki een essentieel instrument geworden in de opleiding tot KNO-arts (schrijven van CAT’s) en bij het onderhouden van EBM-richtlijnen. De toekomst zal leren of deze website ook een essentieel instrument zal zijn voor de dagelijkse praktijkvoering.

Wat wisten we? | Wat is er nieuw? | Wat betekent dit voor de praktijk? | Prelude | Medicatiefouten vormen een groot probleem | Onderverdeling interventies | Onderzoeksvragen | Kwalitatief en kwantitatief onderzoek | Zevenenveertig interventies! | Implementatiebelemmeringen | Vijf interventies en 'five rights' | Weinig evidence | Conclusie