Physios

Sinds de coronapandemie is het aantal mensen met post-acute infectiesyndromen (PAIS) flink toegenomen. Deze PAIS, zoals post-COVID en veel gevallen van myalgische encefalomyelitis/chronische-vermoeidheidssyndroom (ME/CVS), worden vaak gekarakteriseerd door aanhoudende invaliderende vermoeidheid, verergering van klachten na inspanning (post-exertionele malaise, PEM) en posturaal orthostatisch tachycardiesyndroom (POTS). Dit artikel geeft meer inzicht in de risico’s en de veranderingen die optreden tijdens PEM en POTS bij deze patiëntenpopulatie. Daarnaast wordt uitgelegd hoe PEM en POTS herkend kunnen worden en hoe de fysiotherapeut hiermee kan werken. Het vroegtijdig herkennen van het verschil tussen een gedeconditioneerde patiënt en een PAIS-patiënt met PEM/POTS kan een verergering van klachten voorkomen.

Dit derde deel over de fysiotherapeutische revalidatie na plaatsing van een omgekeerde schouderprothese borduurt verder op de twee voorgaande delen. Aan bod komt de rol van de fysiotherapeut in de preoperatieve screening, eventuele prehabilitatie en de postoperatieve intake bij patiënten die een omgekeerde schouderprothese ondergaan. Een goede uitgangspositie voorafgaand aan de operatie is mogelijk van invloed op het uiteindelijke herstel. Een fysiotherapeutische preoperatieve screening biedt inzicht in functie, mobiliteit, spierkracht, verwachtingen en risicofactoren, en vormt een waardevolle basis voor het interpreteren van het postoperatieve herstelverloop. Het artikel beschrijft welke metingen en observaties relevant zijn tijdens de screening. Daarnaast kan de patiënt vooraf worden geïnformeerd over het gebruik van de sling, leefregels en het revalidatietraject. Verder wordt ingegaan op de postoperatieve intake in de eerstelijns fysiotherapie. Hierbij staan overdracht, anamnese, inspectie, onderzoek, voorlichting en het controleren van de eerste oefeningen centraal. Een vroege en goed gestructureerde intake draagt bij aan een veilige revalidatie, voorkomt fouten in het herstelproces en vergroot het vertrouwen van de patiënt.

Een disfunctioneel adempatroon (DAP) komt regelmatig voor in de kinesitherapeutische praktijk en kan lichamelijke, psychologische en functionele klachten uitlokken, onderhouden of versterken. Het kan voorkomen zonder onderliggende aandoening, maar ook samengaan met respiratoire en musculoskeletale aandoeningen en wordt eveneens gezien bij sporters. De wisselwerking tussen ademhaling, dyspneu, stress, angst en ademhalingswaakzaamheid maakt herkenning en behandeling complex. Dit artikel biedt fysiotherapeuten een praktisch overzicht van de kenmerken en subtypen van DAP en bespreekt de klinische relevantie bij verschillende patiëntpopulaties. Voor de diagnostiek worden klinische observatie, vragenlijsten en objectieve metingen gecombineerd, omdat een gouden standaard ontbreekt. Daarnaast komt een multidimensionele behandeling aan bod, met aandacht voor educatie en biomechanische, biochemische en psychofysiologische interventies. De aanpak wordt afgestemd op de individuele patiënt en diens respons op oefeningen. Zo biedt het artikel handvatten om DAP systematisch te herkennen, te evalueren en gericht te behandelen binnen het fysiotherapeutisch handelen.

Coronaire vaatdisfunctie komt aanzienlijk vaker voor bij vrouwen dan wordt onderkend. Zij kunnen klachten hebben die passen bij angina pectoris, terwijl standaardonderzoek geen vernauwingen in de grote kransslagaders laat zien. Hierdoor worden klachten regelmatig ten onrechte toegeschreven aan een musculoskeletale oorzaak. Bij deze aandoening ligt het probleem in een functionele stoornis van de coronaircirculatie, waarbij onder andere endotheeldisfunctie, microvasculaire disfunctie, vasospasme, neurovasculaire ontregeling en hormonale veranderingen een rol spelen. Voor fysiotherapeuten is het belangrijk om afwijkende klachtenpatronen te herkennen. Tijdige signalering en terugverwijzing kunnen daarom bijdragen aan een snellere diagnose en passende behandeling. De fysiotherapeut vervult daarnaast een belangrijke rol in de begeleiding van patiënten met een vastgestelde diagnose. Een individuele aanpak met gedoseerde training, educatie, aandacht voor stressregulatie en het geleidelijk opbouwen van belastbaarheid kan het herstel ondersteunen. Multidisciplinaire samenwerking en erkenning van de klachten vormen daarbij essentiële voorwaarden voor optimale zorg en betere uitkomsten voor vrouwen met coronaire vaatdisfunctie.

Krachttraining is een effectieve methode om de belastbaarheid van spier- en peesweefsel te verhogen. Er zijn bepaalde trainingsparameters nodig om tot de gewenste effecten te komen, maar niet elke patiënt is voldoende belastbaar hiervoor. Om toch de lokale effecten van krachttraining te verkrijgen zijn een aantal innovatieve krachttrainingsvormen in te zetten waarbij de patiënt geen oefeningen met een te hoge belasting hoeft te doen. Een tweeluik van artikelen is een update van een eerder artikel dat in 2019 in Physios is gepubliceerd. Het eerste deel is ingegaan op de algemene effecten en voorwaarden van krachttraining, en toepassing van neuromusculaire elektrostimulatie. De trainingsmethoden die besproken worden in het tweede deel zijn occlusietraining waarbij de bloedtoevoer naar de spier wordt verminderd tijdens oefeningen, en vliegwieltraining waarbij oefeningen worden gedaan onder continue weerstand en met een hoge bewegingssnelheid.

Onbegrepen gedrag bij dementie in de eerstelijns fysiotherapiepraktijk kan het behandeltraject verstoren en onzekerheid veroorzaken. Het gedrag kan zich onder meer uiten in weerstand, agressie en angst tot onrust, apathie en desoriëntatie. De oorzaak is meestal multifactorieel: biologische veranderingen, psychologische factoren, omgevingsgebonden factoren en sociale interacties. Het artikel biedt fysiotherapeuten praktische handvatten om dit gedrag te herkennen, achterliggende oorzaken te begrijpen en passende strategieën toe te passen.