Nascholing voor en door zorgprofessionals

Saturatiemeting is in de neonatologie de meest gebruikte techniek om inzicht te krijgen in de oxygenatiestatus van de neonaat. Toch blijkt de saturatiemeter in lang niet alle situaties even betrouwbaar. Weten hoe een saturatiewaarde precies tot stand komt en kennis van de fysiologie van oxygenatie zijn voorwaarden om een saturatiewaarde juist te interpreteren en er op gepaste wijze actie op te ondernemen. Juist voor de (premature) neonaat is dit erg belangrijk, aangezien zowel hoge als lage saturatiewaarden schadelijk kunnen zijn

In oktober 2010 is in het VU medisch centrum het zorginnovatieproject 'Preoperatieve fysiotherapie' gestart. De doelen van dit project zijn het verminderen van postoperatieve pulmonale complicaties en afname van de ligduur in het ziekenhuis. Het project is gericht op patiënten die risico lopen op het ontwikkelen van postoperatieve pulmonale complicaties na het ondergaan van een grote operatie. Bij deze doelgroep wordt het dagelijks activiteitenniveau, het inspanningsvermogen en de inspiratoire spierkracht in kaart gebracht. Als de testresulaten daar aanleiding toe geven, wordt een preoperatieve interventie gestart. Dit artikel belicht de werkwijze in het project en de keuzes die gemaakt zijn. Verder gaat dit artikel in op het belang en de kansen van preoperatieve fysiotherapie voor de eerstelijns fysiotherapeut.

Nog niet lang geleden was het in menige eerstehulppost gebruikelijk om voor de zekerheid bij elke acuut enkelbandletsel röntgendiagnostiek te plegen. Door de zogeheten Ottawa ankle rules (OAR) toe te passen, bleek het mogelijk om in een eerder stadium de aanwezigheid van fracturen uit te sluiten.

Laparoscopische chirurgie waarbij een (capno)pneumoperitoneum wordt aangelegd heeft effecten op vrijwel alle orgaansystemen. De circulatie wordt negatief beïnvloed met een afname van cardiac output en een toename van de vaatweerstand. De orgaanperfusie van darmen, lever en nieren neemt af. Op het niveau van het centraal zenuwstelsel is de stijging van de intracraniële druk van belang. De stijging van de arteriële pCO2 is het gevolg van de laparoscopische benadering. Kennis van deze effecten en van de laparoscopische complicaties, zoals CO2-embolieën, is vooral belangrijk bij de behandeling van patiënten met een beperkte functionele reserve.

Laryngitis subglottica komt veel voor bij kinderen onder de 6 jaar en geeft aanleiding tot frequente presentaties bij de huisarts en spoedeisendehulpafdelingen van ziekenhuizen. In Nederland is het gebruikelijk om bij matige tot ernstige dyspnoe (vanaf een westley-score van ≥ 4) te behandelen met corticosteroïden; budesonide per inhalatie of dexamethason oraal. Kinderen met milde laryngitis worden vaak met geruststelling en adviezen naar huis gestuurd. Een deel van deze groep keert echter terug voor medische zorg. De vraag is of het ook bij kinderen met milde laryngitis subglottica (westley-score ≤ 2) effectief en veilig is om corticosteroïden te geven. Er werden drie gerandomiseerde studies gevonden die allen laten zien dat het eenmalig geven van dexamethason oraal versus placebo tot sneller herstel en minder herhaald doktersbezoek leidt. Relevante bijwerkingen worden niet gemeld. Het lijkt gerechtvaardigd om ook bij milde laryngitis subglottica dexamethasondrank 0,15 tot 0,6 mg/kg (max. 15 mg) in een enkele gift te geven.

Het acuut compartimentsyndroom (ACS) is een acuut ontstane verhoogde druk in een aangedaan spiercompartiment. Om weefselversterf te voorkomen is snelle diagnostiek van groot belang. De diagnose wordt gesteld door middel van de 4 P’s. Bij het vermoeden van het ACS is chirurgisch ingrijpen geboden. Een fasciotomie is de enige remedie. Het sluiten van de wond kan op verschillende wijzen gebeuren: spontaan, door middel van veters, VAC-pomp of huidtransplantatie.