A&I

Antibiotica behoren tot de meest voorgeschreven medicijnen in de kliniek. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de antibiotica die het meest relevant zijn voor clinici in Nederlandse ziekenhuizen. Aan bod komen basale microbiologie, farmacokinetiek en farmacodynamiek van antibiotica en antibioticaresistentie. Vervolgens worden het werkingsmechanisme, spectrum en de belangrijkste bijwerkingen van de bètalactams, aminoglycosiden, fluorochinolonen en andere veelgebruikte antibiotica besproken. Tot slot wordt ingegaan op antibiotica-allergieën en rationeel antibioticabeleid.

Ultraviolet-C (UV-C)-desinfectie wordt steeds vaker ingezet als aanvullende methode om transmissie van ziekenhuispathogenen te voorkomen, met name op ziekenhuisafdelingen waar intensieve zorg wordt verleend, zoals de Intensive Care (IC). Deze review bespreekt de microbiële effectiviteit van UV-C binnen twee primaire toepassingsgebieden: oppervlaktedesinfectie van patiëntenkamers met behulp van mobiele units en autonome robots, en desinfectie van medische hulpmiddelen zoals kanaalloze endoscopen en echoprobes via gesloten-kastsystemen. Daarnaast worden luchtdesinfectie via bovenkamer-UV-C en integratie in verwarmings-, ventilatie- en airconditioningsystemen (heating, ventilation and airconditioning, HVAC) kort benoemd als aanvullende toepassingen, evenals UV-C-toepassing in (drink)watervoorzieningen. Centraal staat het gebruik van UV-C-licht: een droge, chemievrije vorm van desinfectie die zich aandient als een effectief en duurzaam alternatief voor conventionele methoden. Tot slot worden praktische randvoorwaarden besproken voor veilige en effectieve implementatie in de klinische praktijk.

Lennart Wasmoeth houdt van de combinatie van anesthesie en pijngeneeskunde. Hij is opgeleid in het Amsterdam UMC, waarna een fellowship pijngeneeskunde volgde. Momenteel is Wasmoeth werkzaam als anesthesioloog-pijnspecialist in het St. Antonius in Nieuwegein, waar hij oncologische pijnbestrijding en palliatieve zorg als aandachtsgebieden heeft. Wasmoeth is actief lid van het nationaal multidisciplinair PENG-consortium dat veel onderzoek doet naar de werking en implementatie van PENG-blokkades bij kwetsbare ouderen die een heupfractuur hebben, maar waarbij een operatie niet gewenst is. A&I ging met hem in gesprek over het vak pijngeneeskunde.

Acute postoperatieve pijn is een veelvoorkomend multifactorieel probleem dat een negatieve invloed kan hebben op patiëntcomfort en postoperatief herstel. Postoperatieve pijn kan de kans op complicaties vergroten, opnameduur verlengen en zorgkosten verhogen. Preoperatieve risicostratificatie kan patiënten met een verhoogd risico op acute postoperatieve pijn identificeren. Extra aandacht voor perioperatieve pijnzorg begint bij de juiste selectie van patiënten met een verhoogd risico op pijnproblematiek tijdens de preoperatieve anesthesiologische evaluatie. Ieder ziekenhuis zou een stappenplan moeten hebben met aanvullende pre-, intra- en postoperatieve pijnzorg om het voor deze patiënten mogelijk te maken de kans op acute en chronische pijn en langdurig opioïdgebruik te voorkomen. Een transitionele pijnservice kan een onderdeel zijn van dit beleid.

Dexmedetomidine wordt op de IC gebruikt voor sedatie, vooral bij patiënten waarbij behoud van spontane ademhaling gewenst is of als therapie bij delier. Het middel kent verschillende voordelen, maar bradycardie en hypotensie zijn veelvoorkomende bijwerkingen. Na publicatie van een vervolganalyse van de SPICE III-trial waarschuwde het CBG in 2022 voor een verhoogde mortaliteit bij IC-patiënten van 65 jaar en jonger. Nieuwe literatuur bevestigt het verhoogde risico op bradycardie, vooral bij jongere patiënten, terwijl het effect op mortaliteit onduidelijk blijft. Aan de hand van een fictieve casus wordt de klinische relevantie van deze bevindingen besproken.

Van de patiënten die gediagnosticeerd worden met kanker is meer dan de helft 70 jaar en ouder. Ongeveer 30% van de oudere chirurgische patiënten is kwetsbaar en kwetsbaarheid is een risicofactor voor ongunstige postoperatieve uitkomsten. Essentieel in deze populatie zijn preoperatieve screening op kwetsbaarheid, inventarisatie van de verschillende behandelopties en hun implicaties, inschatting van het risico op postoperatieve complicaties en herkenning van domeinen die door interventies misschien geoptimaliseerd kunnen worden om postoperatieve uitkomsten te verbeteren; dit alles vindt laagdrempelig plaats in een multidisciplinaire setting. Samen met patiënt en diens naasten worden de behandeldoelen geïnventariseerd en (aan de hand van bovengenoemde factoren) op haalbaarheid beoordeeld. Dit proces van gedeelde besluitvorming zorgt voor een behandelplan op maat voor de individuele patiënt. Zorg op maat is een belangrijk aspect van waardegedreven en toekomstbestendige zorg.