Physios

Slaap is essentieel voor de gezondheid. Dit geldt nog meer voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel, bij wie een goede nachtrust een positief effect heeft op het neurologische herstel en het algehele functioneren. Helaas komen slaapstoornissen bij deze mensen veel voor en wordt dit in de praktijk nog vaak over het hoofd gezien. Fysiotherapeuten kunnen een belangrijke rol spelen bij het verbeteren van de nachtrust. Dit artikel staat stil bij slaapstoornissen bij niet-aangeboren hersenletsel en biedt handvatten voor het signaleren en behandelen van slaapproblemen bij deze patiënten door de fysiotherapeut.

Het aantal mensen met chronische aandoeningen neemt elk jaar toe, evenals het aantal mensen met overgewicht en obesitas. Voortschrijdend wetenschappelijk inzicht laat zien dat veel van deze problemen samenhangen met leefstijl. Een gezonde leefstijl kan aandoeningen voorkomen, verminderen en soms zelfs genezen. Wanneer het herstel of het verloop van de fysiotherapeutische behandeling afwijkend is, kan het van belang zijn om verder te kijken naar leefstijlfactoren zoals voeding, stress en slaap, maar ook zingeving en sociale verbinding. Een ongezonde leefstijl kan de basis vormen van verstorende processen in het lichaam, zoals laaggradige ontstekingen, dysbiose in het darmmicrobioom en insulineresistentie. Deze fysiologische mechanismes kunnen op hun beurt weer leiden tot chronische aandoeningen. In dit artikel worden de verschillende leefstijlfactoren beschreven, de samenhang ertussen en hoe dit leidt tot ziekte.

Na een CVA is nociceptieve schouderpijn een veelvoorkomende klacht. Zelfs in de chronische fase na het CVA blijft tot 21 procent van de patiënten schouderpijn rapporteren. Gezien de anatomie en de biomechanica van het schoudercomplex is het niet onlogisch dat ter hoogte van het schoudercomplex pijn kan ontstaan. Het schoudercomplex is voor zijn optimale werking immers afhankelijk van een goede spierwerking. De verstoorde verhouding tussen de belasting en de belastbaarheid van het schoudercomplex als gevolg van motorische veranderingen na een CVA is dan ook vaak de belangrijkste oorzaak van schouderpijn. Dit artikel besteedt aandacht aan het ontstaansmechanisme van schouderpijn na een CVA, en de risicofactoren daarvoor. Ook wordt beschreven wat met een multidisciplinaire aanpak is te doen om schouderpijn te voorkomen en worden tips aangereikt om de belastbaarheid van de schouder te verhogen vanuit een gepersonaliseerde-gecentraliseerde aanpak.

Naarmate mensen ouder worden, ervaren ze een onvermijdelijke afname van hun fysieke functies. Een belangrijke factor hierbij is het verlies van explosief spiervermogen. Deze afname bemoeilijkt de uitvoering van dagelijkse activiteiten en ondermijnt de fysieke zelfredzaamheid, wat kan leiden tot verlies van zelfstandigheid. Bij eenvoudige fysieke handelingen, zoals opstaan uit een stoel, speelt explosief spiervermogen (in de internationale literatuur aangeduid met het begrip ‘power’) een cruciale rol. Echter, bij ouderen neemt dit vermogen aanzienlijk af, wat de uitvoering van dagelijkse activiteiten bemoeilijkt. Het ondermijnt het fysiek functioneren, wat kan leiden tot verminderde fysieke zelfredzaamheid. Recent onderzoek toont steeds duidelijker aan dat gerichte training van het explosieve spiervermogen (powertraining) aanzienlijke verbeteringen kan brengen in het fysiek functioneren van ouderen. Dit heeft ook een positief effect op de fysieke zelfredzaamheid en de algehele kwaliteit van leven van ouderen. Powertraining vormt daarmee een cruciale interventie om een actiever, gezonder en kwalitatief beter leven te leiden.

Traumatisch hersenletsel is een vorm van niet-aangeboren hersenletsel (NAH), dat in de loop van het leven kan ontstaan door een trauma. Door een plotselinge gebeurtenis, bijvoorbeeld een ongeval, ontstaat er een breuk in de normale gang van zaken in het dagelijks leven. Jonge kinderen en ouderen boven de 65 vallen relatief vaak en worden dan naar de spoedeisende hulp gebracht. Adolescenten krijgen relatief vaak auto- of motorongevallen. Een traumatisch hersenletsel leidt tot een veranderd functioneren van het zenuwstelsel. Opleiding, werk, huishouden en sport kunnen hieronder lijden. Er zijn fysieke, cognitieve, emotionele en arbeidskundige problemen, in uiteenlopende combinaties, afhankelijk van de persoon, de hersenschade en zijn/haar situatie. Het traumatisch hersenletsel kan licht, middelzwaar of ernstig zijn. Een fysiotherapeut kan het bewegend functioneren van de patiënt beoordelen en in een bredere context zetten. Verder kan de fysiotherapeut verwijzen naar andere professionals zoals artsen, (neuro)psychologen, ergotherapeuten en andere revalidatiedeskundigen en daarmee samenwerken. Steeds is het doel om het functioneren van de patiënt te optimaliseren.

Kinderen met motorische problemen gaan naar de kinderfysiotherapeut om hun motorische vaardigheden te verbeteren. In de behandeling gebruikt de kinderfysiotherapeut instructies en feedback, maar hoe zijn instructies en feedback het best te gebruiken om motorische leerprocessen bij kinderen te bevorderen? Er is vanuit de wetenschappelijke literatuur weinig bekend over de effectiviteit van verschillende typen instructies en feedback bij kinderen. Klinisch redeneren is dus noodzakelijk om de instructies en feedback af te stemmen op het kind, de taak en de omgeving. De kinderfysiotherapeut kan het kwadrantenmodel voor instructie en feedback gebruiken om bewust invulling te geven aan de parameters aandachtsfocus, modaliteit, frequentie, timing en omvang, om op deze wijze de instructies en feedback te personaliseren.