Socares

In de ouderengeneeskunde draait het vaak om meer dan alleen diagnoses en behandelingen. Het gaat om de verhalen die mensen meenemen uit hun leven. Daarom brengen we in Socares zo nu en dan gesprekken met bekende Nederlanders die hun levenservaring delen. Dit keer: Aad van Toor, beter bekend als Adriaan van Bassie en Adriaan, die terugblikt op een leven vol doorzettingsvermogen, ziekte, geluk en humor.

Tijdens een acute infectie komen cognitieve klachten zoals aandachts- en concentratiestoornissen, een ‘vol hoofd’ of brainfog frequent voor. Soms ontstaat een delier vanuit dit soort klachten, met name bij ouderen. Met het verdwijnen van de infectie stoppen meestal ook de cognitieve klachten, maar niet altijd. Vooral bij ouderen kunnen cognitieve klachten na een infectie persisteren als onderdeel van een zogenoemd postacuut infectiesyndroom (PAIS). Er zijn zelfs aanwijzingen dat PAIS een voorbode of oorzaak van de ziekte van Alzheimer kan zijn. Sinds de COVID-19-epidemie is hierover veel bekend geworden, maar een PAIS kan ook bij andere infecties voorkomen, zoals bij een hiv-infectie, neuroborreliose en een varicella-zosterinfectie. In dit artikel wordt het PAIS besproken met nadruk op het voorkomen bij ouderen en de mogelijke langetermijngevolgen. Ook komt ter sprake wat de pathofysiologie van PAIS is en welke therapeutische mogelijkheden er zijn.

In de pijngeneeskunde wordt vaak gebruikgemaakt van neuromodulatieve technieken, waarbij neurofysiologische signalen worden beïnvloed met als doel te interfereren met chronische pijn. Deze behandelingen worden toegepast bij patiënten met chronische neuropathische of oncologische pijn die onvoldoende reageren op medicamenteuze behandeling of minimaal invasieve technieken. In dit nascholingsartikel worden voorbeelden gegeven van mogelijke pijnbehandelingen met uitleg over de indicatiestelling en werking. Daarnaast worden de specifieke technische procedures beschreven die gebruikt kunnen worden bij de behandeling van refractaire oncologische pijnproblemen. Het gaat hier vaak om neurodestructieve behandelingen zoals een chordotomie, maar ook om behandelingen ter hoogte van het autonome zenuwstelsel. In dit artikel worden de basisprincipes van de behandeling uitgelegd en de indicaties, de bijwerkingen en eventuele complicaties besproken.

De belasting van een IC-behandeling weegt soms niet op tegen de kans op een goede afloop. Welke criteria worden gehanteerd? Wanneer is een IC-behandeling disproportioneel? Daar wordt door zorgverleners én door patiënten verschillend over gedacht. Er is nu een uitgangspunt voorgesteld waarbij voor een volledige IC-behandeling een realistisch uitzicht moet bestaan op ten minste een half jaar overleving met voldoende tot goede kwaliteit van leven.

Hartfalen is een snelgroeiend probleem voor de volksgezondheid met een geschatte prevalentie van > 37,7 miljoen personen wereldwijd. De prevalentie en incidentie van hartfalen zijn hoog, 20-30% van de bevolking krijgt gedurende het leven te maken met hartfalen. Hartfalen blijft een dodelijke ziekte: slechts 35% overleeft vijf jaar na de eerste diagnose. Medicatie is de hoeksteen van de behandeling van hartfalen. Inmiddels zijn er vier medicatiegroepen die de mortaliteit, het aantal ziekenhuisopnames verminderen en kwaliteit van leven verbeteren bij hartfalen met verminderde ejectiefractie (HFrEF): de fantastic four.

Dit artikel laat zien hoe intraprofessioneel samenwerken – samenwerken tussen artsen uit de eerste en tweede lijn – van cruciaal belang is voor goede ouderenzorg. Aan de hand van een praktijkcasus (meneer Van Vliet) en onderbouwd met leertheorieën zoals boundary crossing en gesuperviseerd werkplekleren, wordt duidelijk hoe samenwerking ook een leerproces is. Vier persoonlijke leerdrivers staan centraal: nieuwsgierigheid, motivatie, mindset en veerkracht. Leren samenwerken gebeurt vooral op de werkplek en vraagt om bewustwording, feedback en gezamenlijke reflectie. Het artikel benadrukt het belang van veilige dialogen tussen aios en supervisor en biedt tools zoals het leerkompas en voorbeelden uit de module Transmuraal intraprofessioneel leren samenwerken. Supervisiegesprekken, overdrachten en werkdocumenten zoals verwijsbrieven worden gezien als krachtige leermomenten. Door deze gericht te benutten, kunnen aiossen hun samenwerking verbeteren, de zorg effectiever maken en bijdragen aan een robuuste zorgketen voor kwetsbare ouderen.