Physios

Acceptatie en commitmenttherapie (ACT) is een wetenschappelijk onderbouwd en praktisch model voor het menselijk functioneren. Internationaal onderzoek toont aan dat mensen door ACT mentaal flexibeler en vitaler worden. Het is toepasbaar in de fysiotherapeutische praktijk: ACT normaliseert klachten en bevordert en versterkt de zelfredzaamheid van patiënten. ACT is bewezen effectief bij chronische pijn. ACT kan zowel de fysiotherapeut als de patiënt handvatten geven om met pijn en klachten om te gaan en om invulling te geven aan werk en leven. In deel 1 (verschenen in Physios 2021, nr. 3) zijn het doel, de achtergronden en uitgangspunten beschreven. Dit tweede deel schetst een beeld van de psychologische flexibiliteit aan de hand van een veelgebruikt hulpmiddel, de ACT-matrix. Bij alle zes de processen van psychologische flexibiliteit worden voorbeelden beschreven en gekoppeld aan de matrix.

Om resultaten van de fysiotherapeutische zorg in beeld te brengen worden door de patiënt gerapporteerde uitkomsten gebruikt. Zulke uitkomsten worden meestal gemeten met vragenlijsten, ook wel ‘patient reported outcome measures’ (PROM) genoemd. Gebundelde PROM’s zijn om te rekenen naar indicatorscores. Een kwaliteitsindicator geeft een aanwijzing (indicatie) voor eventuele verschillen in kwaliteit van zorg. Om de uitkomsten van fysiotherapeutische zorg bij patiënten met rugpijn en patiënten met COPD systematisch in kaart te brengen zijn minimale datasets vastgesteld. Op basis daarvan zijn kwaliteitsindicatoren ontwikkeld waarmee fysiotherapeuten hun eigen resultaten vergelijken met die van collega’s om hun kwaliteit te verbeteren. De uitkomstmetingen zijn ook te gebruiken om stakeholders, zoals patiënten, verwijzers en verzekeraars, inzicht in de zorgkwaliteit geven. Ervaringen van fysiotherapeuten met het gebruik van uitkomsten voor kwaliteitsverbetering en het inzichtelijk maken van hun kwaliteit aan externen zijn overwegend positief. Voor brede toepassing van de data en externe transparantie is dataverzameling door een grote groep praktijken over een langere periode nodig. Hierbij dient aandacht te zijn voor een uniforme wijze van dataverzameling, weergave van gecorrigeerde data en ondersteuning van fysiotherapeuten bij de inzet voor kwaliteitsverbetering.

Dit artikel is deel 2 van een drieluik over het ‘zware’ leven van de lumbale tussenwervelschijven. In deel 1, gepubliceerd in editie 2020-3 van Physios, zijn de bouw, functie en de bloed- en zenuwvoorziening van de lumbale discus besproken en is ingegaan op het verschil tussen discusveroudering en discusdegeneratie. Deel 2 staat volledig in het teken van discusdegeneratie. Het artikel begint met definities van discusdegeneratie en kenmerken van verschillende gradaties daarvan. Vervolgens wordt het veranderde mechanische gedrag van een discus met discusdegeneratie besproken en de gevolgen hiervan voor de belasting van de verschillende anatomische delen van de wervels. Kenmerkend voor discusdegeneratie is dat het een progressief proces is, en zowel mechanische als biologische factoren spelen hierbij een rol. Tot slot komt de vraag aan bod waarom een discus niet in staat is om te herstellen bij degeneratie of na een trauma.

Ondanks een scala aan mogelijkheden voor aanvullende diagnostiek bij aandoeningen van het bewegingsapparaat blijft neurologisch onderzoek in de spreek- of behandelkamer van belang om de resultaten van beeldvorming of neurofysiologisch onderzoek op waarde te schatten. De rol van de fysiotherapeut/kinesitherapeut1 (en daarmee van fysiotherapeutisch lichamelijk onderzoek) in het diagnostisch proces is aanzienlijk. Ook bij neurologische klachten moet een fysiotherapeut die rol goed kunnen vervullen. Kennis van klinisch neurologisch onderzoek en het kunnen toepassen daarvan is daarvoor een voorwaarde. Hoewel het lichamelijk neurologisch onderzoek voor de meeste fysiotherapeuten een onderdeel was van de basisopleiding, is de nodige kennis en vaardigheid bij velen waarschijnlijk weggezakt. In dit artikel wordt daarom uiteengezet hoe neurologisch onderzoek van extra waarde is om na een anamnese tot een waarschijnlijkheidsdiagnose te komen waardoor vervolgens de waarde van aanvullend onderzoek vergroot wordt. In dit artikel wordt het onderzoek van motoriek (centraal en perifeer), sensibiliteit, reflexen, looppatroon en zenuwprikkeling beschreven.

Dementie is een progressieve hersenziekte en er is nog geen genezing mogelijk. Wel zijn er aanwijzingen dat bewegen een gunstig effect heeft op het beloop. Al in een vroeg stadium kunnen er loopstoornissen zichtbaar zijn. In de loop van het ziekteproces nemen de motorische vaardigheden steeds verder af. Dit artikel bespreekt verschillende valide en betrouwbare klinische meetinstrumenten die bruikbaar zijn om veranderingen in de motoriek in verschillende stadia van dementie inzichtelijk te maken. Verder komen de behandelmogelijkheden door de fysiotherapeut aan bod, en de bewezen effecten op het functioneren.

De beperkingen in cognitie en het adaptieve gedrag leiden bij mensen met een verstandelijke beperking tot een andere manier van functioneren in het dagelijks leven. Mensen met een verstandelijke beperking zijn afhankelijk van hun ‘cliëntsysteem’, zoals familie, begeleiders en/of behandelaren. Zij hebben een grotere kans op gezondheidsrisico’s, bewegen vaak onvoldoende, en hebben vaker mentale en fysieke problemen. Fysiotherapeuten die werken met mensen met een verstandelijke beperking krijgen te maken met uiteenlopende uitdagingen, bijvoorbeeld op het gebied van begrip en communicatie, een andere manier van het verwerken van zintuigelijke prikkels, een complexe voorgeschiedenis, een ontwikkelingsachterstand en/of een disharmonische ontwikkeling. Dit stelt specifieke eisen aan de behandelaar. Dit eerste deel van een tweeluik gaat eerst in op algemene kenmerken van een verstandelijke beperking. Vervolgens komen aan bod communicatie, het cliëntsysteem, multidisciplinaire samenwerking en tot slot de specifieke gezondheidsproblemen. In het tweede deel ligt de focus op de fysiotherapeutische behandeling zelf.