Nurse Academy GGZ

E-mental health maakt steeds vaker deel uit van het behandelaanbod in de Nederlandse geestelijke gezondheidszorg. Voor de behandeling van depressie zijn inmiddels voldoende goed onderzochte online interventies beschikbaar. Blended behandelen verenigt de voordelen van face-to-face hulpverlening en de online mogelijkheden. De toepassing hiervan in de praktijk ontwikkelt zich echter minder vlot dan op basis van de voordelen van deze innovaties verwacht mag worden. Verschillende Nederlandse instellingen werken daarom mee aan MasterMind, een Europees implementatieonderzoek naar de factoren die een rol spelen bij de implementatie van e-mental health voor depressie. In dit artikel beschrijven we de blended CGT-behandeling die in MasterMind in Nederland centraal staat.

Vanaf 1 januari 2014 komen stabiel functionerende cliënten met langdurige klachten in aanmerking voor een behandeling van 753 minuten per jaar in het product chronisch van de generalistische basis-GGZ. Doel van de behandeling is het bereiken en behouden van stabiel functioneren. De behandeling wordt vooral geboden door verpleegkundig specialisten (hoofdbehandelaar) en verpleegkundigen (medebehandelaar), vanwege hun expertise in het begeleiden van mensen bij hun reactie op gezondheidsproblemen. Bij langdurige zorgvragers past een herstelondersteunende behandeling. Daarbij ligt de focus op het leiden van een betekenisvol en hoopvol leven met een positief gevoel van identiteit en eigen regie. Passende behandelmethoden zijn: het bespreekbaar maken van het herstelproces, het samen opstellen van individuele hersteldoelen en een behandelrelatie die gekenmerkt wordt door een steunende, inzichtgevende en validerende benadering. De eindigheid van de behandeling is onderwerp van gesprek en zet de behandeling in het perspectief van de mogelijkheid tot herstel, groei en hoop.

Als gesproken wordt van grensoverschrijdend gedrag door professionals in de zorg, wordt al gauw gedacht aan seksueel intimiderend gedrag of het aangaan van intieme relaties met patiënten. Grensoverschrijdend gedrag is echter breder op te vatten en geeft vaak aanleiding tot klachten bij de tuchtrechter. Zo stelt het Kennisplein Gehandicaptensector op hun website het volgende: ‘Grensoverschrijdend gedrag vindt plaats op psychologisch, fysiek, seksueel, financieel en materieel vlak. Bewust en onbewust. Het gaat over wat je doet, maar ook over wat je niet doet, zoals te weinig hulp bieden. Het heeft bijna altijd te maken met machtsmisbruik.’ Grensoverschrijdend gedrag krijgt toenemend aandacht in beleid.

Zorg voor een gezonde leefstijl is een actueel thema in onze samenleving. Onderzoek laat de samenhang zien tussen een ongezonde leefstijl en een reeks van ziekten en aandoeningen. Ongezonde voeding, inactiviteit, roken, alcohol en stress – vooral in hun onderlinge combinatie – dragen daaraan in hoge mate bij. In Nederland lijdt inmiddels 48% van de inwoners aan overgewicht en 13% aan obesitas. Naar verwachting lijdt in 2025 ongeveer 1,3 miljoen Nederlanders aan diabetes. Verder zijn onder meer het optreden van bepaalde vormen van kanker, aandoeningen aan het bewegingsapparaat en hart- en vaatziekten geassocieerd met een ongezonde leefstijl. Dit voorjaar verschenen er twee nieuwe richtlijnen: de multidisciplinaire richtlijn Somatische screening bij patiënten met een ernstige psychische aandoening en de Multidisciplinaire richtlijn Leefstijl bij patiënten met een ernstige psychische aandoening. In dit artikel wordt in het bijzonder ingegaan op de richtlijn Leefstijl.

Intoxicaties met klassieke antidepressiva zijn ernstig, vanwege het risico op levensbedreigende hartritme- en geleidingsstoornissen. In dit artikel wordt een casus beschreven van een patiënt met een ernstige imipramine-intoxicatie. Door snelle diagnosestelling en adequate behandeling, waarbij onder andere absorptieverminderende maatregelen werden toegepast, herstelde de patiënt en kon zij terugkeren naar de psychiatrische instelling waar zij verbleef.

De rol van de verpleegkundige in de verslavingszorg heeft zich de afgelopen twintig jaar ontwikkeld. In de praktijkvoering is meer differentiatie ontstaan in verpleegkundige functies en herschikking van taken tussen verpleegkundigen en medische disciplines. Binnen de verslavingszorg zijn zowel niveau 4- als niveau 5-verpleegkundigen werkzaam, alsook verpleegkundig specialisten en sociaal-psychiatrisch verpleegkundigen. Zowel in de intramurale als in de ambulante zorg bestaan verpleegkundige taken en interventies uit anamnese, analyse, planning, uitvoering en evaluatie van de zorg. De zorg richt zich op de gezondheidsproblemen die zijn ontstaan door het gebruik van de middelen en die in stand worden gehouden door de verslaving. In dit artikel schetsen we aan de hand van een aantal specifieke thema’s – intoxicatie, somatiek detoxificatie, terugvalmanagment en onderhoudsbehandeling – hoe het verpleegkundig werk binnen de verslavingszorg eruitziet.