Nurse Academy GGZ

ADHD | Antisociale persoonlijkheidsstoornis | Problemen op verschillende levensgebieden | Beloop | Interventies | Resultaten

De casus in dit artikel laat zien hoe zelfstigmatiserende gedachten het dagelijks leven van iemand met een psychische aandoening negatief beïnvloeden. Behandelinterventies laten tot nu toe een klein tot gemiddeld effect zien. Als verpleegkundige is het van belang om rekening te houden met het grote effect dat zelfstigma kan hebben op iemands herstel op velerlei gebieden. Het is goed om dit te monitoren met bestaande meetinstrumenten op het moment dat zelfstigma speelt. De do’s en dont’s voor alle disciplines aan het eind van het artikel geven enkele concrete handvatten voor de dagelijkse praktijk.

Bij het aanpakken van slaapproblemen is het van belang een goed beeld te krijgen van de in stand houdende factoren van slaapproblemen, zodat een brede focus kan worden gekozen bij het inzetten van interventies. De ICF (International Classification of Functioning) vormt een goed hulpmiddel om zicht te krijgen op de gehele context. Deze context is van belang, omdat slaapproblemen veel negatieve gevolgen hebben op lichamelijk, psychisch en maatschappelijk gebied. Dit sluit aan bij de verpleegkundige focus: het bevorderen van herstel of leren omgaan met de gevolgen van de problematiek voor het dagelijks functioneren van de patiënt in zijn omgeving.

Gedeelde besluitvorming is een begrip dat steeds vaker gebruikt wordt binnen de geestelijke gezondheidszorg. Het is juridisch en ethisch juist om gedeelde besluitvorming toe te passen en het past bij evidence-based practice: wetenschappelijk bewijs, de klinische expertise van de hulpverlener en de expertise, waarden en voorkeuren van de individuele cliënt zijn de basis van zorgverlening. Gedeelde besluitvorming doet recht aan de autonomie van de cliënt en past bij herstelondersteunende zorg. In een kwalitatief onderzoek, uitgevoerd door een verpleegkundig specialist, is gekeken naar de opvattingen van cliënten met een psychotische stoornis over gedeelde besluitvorming. Het blijkt in de praktijk nog een theoretisch concept. Voor verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten is een belangrijke rol weggelegd in het creëren van een optimaal beslissingsklimaat door een empathische, oordeelsvrije en onderzoekende houding aan te nemen en het coachen van de cliënt om actief deel te nemen aan beslissingen in de behandeling.

Psycho-educatie is een interventie waarmee iedere behandeling binnen de psychiatrie zou moeten beginnen, een behandeling bij depressie in het bijzonder. Omtrent de effectiviteit ervan is er, behalve evidence, voldoende consensus aanwezig. Psycho-educatie kan op veel manieren worden gegeven, zolang de informatie maar op een aansprekende manier, die aansluit bij de patiënt en zijn omgeving, wordt gebracht. Online psycho-educatiecursussen nemen in aantal toe en zijn minstens even effectief als groepscursussen. Er zijn geen exclusiecriteria wat betreft deelname aan een psycho-educatiecursus. Kennis is ‘macht’ en helpt altijd vooruit. Met kennis kan de patiënt zelf weer regie nemen (zelfmanagement) en een sterkere partner worden in de behandeling (empowerment, shared decision making). Kennis kan de patiënt en zijn omgeving helpen de kans op terugval in een depressie kleiner te maken. Kennis kan de effectiviteit van de behandeling vergroten.

Katatonie is een intrigerende neuropsychiatrische aandoening, die sinds enige jaren weer beter wordt herkend. Dit is van groot belang, omdat katatonie in de acute fase en mits adequaat behandeld een zeer goede prognose heeft. Bovendien kunnen dan ernstige complicaties zoals dehydratie, trombose of contracturen worden voorkomen. Katatonie komt voor in samenhang met een grote verscheidenheid en veelheid aan psychiatrische en somatische aandoeningen, en zeker niet alleen bij schizofrenie. Het is zeer belangrijk dat de behandeling zich richt op de onderliggende somatische of psychiatrische aandoening. Wat betreft de psychiatrische oorzaken komen katatone symptomen het vaakst voor bij ernstige angst- en stemmingsstoornissen. Patiënten geven achteraf dikwijls aan dat ze ten tijde van de katatone toestand zeer angstig waren, letterlijk verstijfd van angst. De pathofysiologie van katatonie is vooralsnog niet opgehelderd en daarmee blijft het een zeer intrigerende aandoening met veel uitdagingen in de diagnostiek en behandeling.