Imago

Vasculitis omvat een groep van ziektebeelden met de nodige overeenkomsten en verschillen. De klinische presentatie is vaak aspecifiek (fever of unknown origin) waardoor beeldvorming een belangrijke rol speelt bij de diagnostiek. Er is sprake van inflammatie in de vaatwand die zich uit in verdikking door oedeem, fibrosering en/of stenosering. Afhankelijk van het type vasculitis zijn er verschillende vaten betrokken en ook de mate van uitgebreidheid en ernst van het ziektebeeld zijn wisselend. Er zijn meerdere modaliteiten om vasculitis in beeld te brengen met elk hun voordelen en beperkingen. Dit artikel biedt achtergrondinformatie betreffende de vele vormen van vasculitis en aanverwante aandoeningen zoals polymyalgia rheumatica en retroperitoneale fibrose, doch met nadruk op vasculitis van de grote vaten. Tevens worden de uitingen van deze ziektebeelden op beeldvorming beschreven, met de nadruk op FDG-PET. Ten slotte zal monitoring van de therapierespons en follow-up kort aan bod komen.

Veni-beurs voor toegankelijker maken MRI | Henkjan Huisman hoogleraar AI Guided Imaging | PET koppelt hersenreceptor aan emotionele verdoving bij PTSS | 3D-analyse verbetert uitkomsten ablatie | Is contrastmiddel nodig bij diffuse gliomen? | PET/MR veelbelovend bij ziekte van Crohn | Nieuwe prenatale echotechniek voor hartafwijkingen

Medicatie-geïnduceerde longziekten zijn een steeds vaker voorkomende bijwerking van diverse geneesmiddelen. Ze worden vooral gezien bij gebruik van (nieuwere) oncologische middelen zoals immuuntherapie, maar ook van bijvoorbeeld klassieke chemotherapeutica, immunosuppressiva bij auto-immuunziekten, amiodaron bij hartritmestoornissen of nitrofurantoïne bij urineweginfecties. De radiologische presentatie varieert van diffuus matglas (niet-specifieke interstitiële pneumonie), consolidaties (organiserende pneumonie) tot fibrose of zeldzamere patronen zoals hypersensitiviteitspneumonitis. Het stellen van de klinische diagnose is uitdagend door aspecifieke symptomen en vereist uitsluiting van infectie, hartfalen en andere oorzaken. Beeldvorming is hierbij een essentieel instrument. De behandeling bestaat uit het (meestal tijdelijk) staken van de verdachte medicatie en eventueel corticosteroïden, te bepalen in multidisciplinaire besluitvorming. De ernst van het longbeeld bepaalt de prognose, die varieert van volledig herstel tot een hoge mortaliteit bij diffuse alveolaire schade. Alertheid bij nieuwe longafwijkingen is cruciaal, waarbij de radioloog een belangrijke signalerende rol heeft.

Hypofyseadenomen zijn goedaardige tumoren die uitgaan van de hypofyse en worden onderverdeeld in functionele (hormoonproducerende) en niet-functionele adenomen. Diagnostiek wordt ingezet op basis van het klinisch beeld, waarbij zowel neurologische symptomen als klachten ten gevolge van hormoontekort of -overproductie aanwezig kunnen zijn. Een MRI-onderzoek is een onderdeel van de standaard work-up. Een nauwkeurige MRI-diagnose is essentieel, aangezien hypofysetumoren kunnen lijken op andere tumoren in de sella-regio, zoals een craniofaryngeoom of meningeoom. Radiologische diagnostiek is dan ook van cruciaal belang om hypofyseadenomen te differentiëren van andere aandoeningen. De behandeling varieert per type adenoom, en kan bestaan uit medicatie, chirurgie of radiotherapie. Wanneer een adenoom als toevalsbevinding wordt gevonden op een MRI-scan, kan vaak een ‘wait and scan’-beleid worden ingezet.

Tandarts Erwin Berkhout werd vorig jaar aangesteld als hoogleraar Orale radiologie, beeldvorming en digitale tandheelkunde bij het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA). Hij is de enige hoogleraar in Nederland op het vlak van orale radiologie. Op 19 juni hield hij zijn oratie. Wat houdt zijn leerstoel in?

Roel Bennink hoogleraar Radiologie LUMC | Vijf minuten MRI voldoende voor borstkankerscreening bij dicht borstweefsel | Twee nieuwe hoogleraren theranostics | CT-scans naar schatting verantwoordelijk voor 5% van nieuwe kankergevallen | NWO-subsidie voor minimaliseren MRI-contrastmiddel | PET/MRI en DECT tonen afwijkingen bij patiënten met postcovid