Nurse Academy GGZ

Het beroepsgeheim verplicht de hulpverlener te zwijgen over alles wat hij te weten komt in zijn hoedanigheid als hulpverlener. Er zijn vier situaties op grond waarvan een hulpverlener het beroepsgeheim mag en in sommige gevallen zelfs moet doorbreken: er is toestemming van de patiënt, er is sprake van een wettelijk voorschrift, bij een conflict van plichten of in geval van zwaarwegende belangen. Wil een zorgverlener zich beroepen op een conflict van plichten dan dient hij een zorgvuldige afweging te maken tussen enerzijds het belang van het niet-doorbreken van het beroepsgeheim en anderzijds het afwenden van (potentieel) gevaar. Doorbreking is gerechtvaardigd wanneer sprake is van een reële kans op ernstig gevaar. Daarnaast moet het aannemelijk zijn dat doorbreking de schade voorkomt of beperkt.

Bipolaire stoornissen vormen een groep stemmingsstoornissen die zich kenmerken door het afwisselend optreden van manische, hypomanische en depressieve episodes. Het klinisch beeld kan variëren van het hebben van weinig symptomen en goed psychosociaal functioneren, tot continue stemmingswisselingen, restsymptomen en functionele beperkingen. Dit maakt de diagnostiek uitdagend, en vergt van de begeleiding veel creativiteit en flexibiliteit. De belangrijkste twee pijlers van de behandeling zijn medicatie en psychosociale interventies. De behandelsetting is veelal ambulant, maar soms ook (tijdelijk) klinisch. In een multidisciplinair team met psychiaters en psychologen vervullen verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten (VS) een essentiële rol in de begeleiding en behandeling van patiënten met een bipolaire stoornis. Dit artikel beoogt een actueel overzicht te geven van het klinisch beeld, de behandeling, somatische aspecten en relevante aandachtspunten voor de verpleegkundigen en VS. Referentie 2 en 3 zijn de voornaamste referenties die zijn geraadpleegd.

Kanker en het krijgen van sombere en angstige gevoelens lijken onlosmakelijk met elkaar verbonden. Patiënten worden geconfronteerd met zware behandelingen, fysieke beperkingen en existentiële vragen. Ook voor familieleden vormt dit vaak een grote belasting. Deze situatie vergt aanpassingen van patiënten en hun omgeving, maar niet iedereen slaagt daar even goed in. In dat geval kan er een aanpassingsstoornis ontstaan, die gepaard kan gaan met (soms ernstige) somberheid, angst en gedragsproblemen. Het is van belang dat aanpassingsstoornissen op tijd onderkend worden, omdat ze grote lijdensdruk veroorzaken en kunnen interfereren met de oncologische behandeling. De nieuwe richtlijn geeft zorgverleners hiervoor handvatten. Interventies bestaan onder meer uit psycho-educatie, het vergroten van autonomie en controle, het versterken van sociale steun en het beïnvloeden van somatische aspecten. Een interdisciplinaire aanpak is essentieel, waarbij de oncoloog, huisarts, de POH-GGZ, verpleegkundigen en familie betrokken worden, zodat ook somatische en sociale factoren meegenomen worden in diagnostiek en behandeling.

ADHD is een complexe stoornis die wordt gekenmerkt door klinische symptomen van onoplettendheid, hyperactiviteit en impulsiviteit. Voor ADHD bij volwassenen is maar weinig aandacht; pas in 2015 is een eerste richtlijn uitgebracht. Deze geeft echter geen adviezen hoe om te gaan met de heterogeniteit van ADHD. Zowel uit de omschrijving van de diagnose als uit onderzoek naar de oorzaken van ADHD blijkt dat er geen eenduidig beeld van ADHD bestaat. En ook bij één patiënt kan de uiting van symptomen met de tijd veranderen. Voor de behandeling van ADHD is het daarom cruciaal de persoonlijke situatie van de patiënt te doorgronden en een individueel behandelplan op te stellen. Hierbij moet rekening worden gehouden met specifieke symptomen, comorbide stoornissen en cognitief functioneren.

Volgens cijfers van de WHO (Global Tuberculosis Report, 2015) ontwikkelden in 2014 9,6 miljoen mensen tuberculose en overleden er over de hele wereld 1,5 miljoen mensen aan deze ziekte. Ondanks dat door effectieve opsporing en behandeling wereldwijd het aantal sterfgevallen met 47% is afgenomen, is tuberculose de infectieziekte waaraan de meeste mensen wereldwijd overlijden. In de eerste helft van de vorige eeuw was tuberculose ook in Nederland nog een volksziekte. Inmiddels behoort Nederland tot de laagincidente landen, de incidentie is gedaald tot 5,1 : 100.000 inwoners in 2015. Vroegtijdige herkenning en goede behandeling van tuberculose zijn essentieel, zowel vanuit individueel belang als vanuit het belang voor de volksgezondheid. In deze behandeling speelt de verpleegkundige een belangrijke rol.

In dit artikel wordt het klinisch redeneerproces beschreven dat gevolgd is in de behandeling van een 77-jarige vrouw die sinds vijf jaar in behandeling is bij de generalistische basis GGZ vanwege een depressieve stoornis. Na intake bij de specialistische GGZ wordt duidelijk dat er sprake is van een gegeneraliseerde angststoornis. Dit artikel laat tevens zien dat door de toepassing van gepersonaliseerde diagnostiek volgens de International Classification of Functioning, Disability and health, de ICF, inzicht kan worden verschaft in het functioneren van mevrouw Kuipers, ten aanzien van haar klachten en haar krachten. Dit voorziet in een betere aansluiting op de zorgbehoeften en betere behandeluitkomsten.