Blussen met benzine
Hoewel de zorg er in eerste instantie is om gezondheidsproblemen te behandelen, draagt de huidige werkwijze in de zorg substantieel bij aan de CO₂-uitstoot, het gebruik van schaarse grondstoffen en de negatieve gevolgen daarvan.1,2 Met name op afdelingen acute zorg en de intensive care in het ziekenhuis is de uitstoot relatief hoog,3,4 maar eigenlijk speelt dit in alle domeinen van de zorg. Ook in de eerste lijn, waar nog maar beperkt cijfers beschikbaar zijn. Door verspilling van energie, intensief gebruik van grondstoffen en grote hoeveelheden afval dragen we in de gezondheidszorg onbedoeld bij aan het klimaatprobleem. Het klimaatprobleem zien we als verpleegkundigen terug in onze praktijk, omdat mensen in toenemende mate ziek worden als gevolg van de klimaatcrisis. Denk hierbij aan hittegerelateerde aandoeningen in warme zomers, allergieën, luchtwegklachten en toename van chronisch obstructieve longziekten (COPD). Ook psychische problemen als gevolg van klimaatverandering, zoals angststoornissen, morele stress, slaapproblemen en depressie, nemen toe.5 De metafoor ‘blussen met benzine’ illustreert deze vicieuze cirkel: we bestrijden de directe gevolgen van klimaatverandering met een gezondheidszorgsysteem dat tegelijkertijd bijdraagt aan het probleem (figuur 1). Deze paradox onderstreept de urgentie én de belangrijke rol van verpleegkundigen, als grootste beroepsgroep in de zorg, bij verduurzaming van de gezondheidszorg en het signaleren van hittegerelateerde zorgvragen.6 Verpleegkundigen kunnen in de directe patiëntenzorg diagnostiek, materialen, middelen en medicatie minder of slimmer en circulair inzetten en tegelijkertijd de focus verleggen naar planetaire gezondheid. Door verpleegkundig leiderschap en het aannemen van een actieve rol in klimaatadaptatie en duurzaam werken kan de zorg toekomstbestendig, efficiënt én milieuvriendelijk blijven. Soms lijken de stappen misschien klein, de invloed die verpleegkundigen hebben in de zorg is groot. In dit artikel vertellen we hier meer over.
Leerdoelen
Na het bestuderen van deze content:
- kan de verpleegkundige uitleggen hoe klimaatverandering invloed heeft op de gezondheid van patiënten (zoals hittestress, luchtwegproblemen en infectieziekten)
- kan de verpleegkundige de principes van circulaire zorg en de 10 R’en (zoals refuse, reduce, re-use, recycle) herkennen en toepassen in de dagelijkse praktijk om verspilling en milieubelasting te verminderen
- kan de verpleegkundige interventies identificeren uit de “beter-laten-lijst” (zonder bewezen effect)
- kan de verpleegkundige bijdragen aan het verminderen van onnodige zorg (refuse), met aandacht voor preventie en gezondheidspromotie
- kan de verpleegkundige de rol van zorgprofessional binnen een Green Team beschrijven
- kan de verpleegkundige initiatief nemen om duurzame verbeteringen in de zorgpraktijk te signaleren en door te voeren