Re-integratie als achtergrondvoorwaarde voor arbeid en maatschappij, of als sluitpost?
Re-integratie bij arbeidsongeschiktheid is te beschouwen als een vorm van sociale reproductie, dat wil zeggen als middel om te kunnen herstellen, functioneren en te floreren. Dit past in de analyse van de achtergrondvoorwaarden voor ons neoliberaal vormgegeven economisch systeem. De werknemer ziet arbeidsparticipatiezorg (APZ) als medische zorg (APZ 1), de werkgever als middel om werkhervatting te bevorderen en het werk- en privédomein te kunnen splitsen en hanteerbaar te krijgen (APZ 2). Echter, de werknemer heeft één lichaam, van waaruit deze in het werk- en privédomein de prestaties levert en daartoe moet regenereren (APZ 3). De vergelijking van de Nederlandse, Zwitserse en Deense stelsels helpt om de grotere verbanden te zien. Het Zwitserse voorbeeld laat zien dat het ertoe doet om werknemers actiever te beschermen tegen blijvend baanverlies en daarmee ook tegen inkomensongelijkheid. Het beschermt de Zwitserse maatschappij tegen extra lasten. Het Deense stelsel laat zien dat multidisciplinaire participatiezorg en meer hulp om van werk naar werk te gaan ook helpend zijn. In beide stelsels is dit verbonden met lagere financiële lasten voor werkgevers en mede daardoor lagere drempels om in ander werk te komen. Dit gaat gepaard met minder stigma. Ik pleit ervoor om de belangrijkste elementen uit het Zwitserse en Deense stelsel over te nemen, maar dan in een constructie die het beste aansluit op hoe Nederland functioneert. Aanbevelingen zijn om branchegericht te gaan werken met multidisciplinaire teams, een kortere periode van loondoorbetaling voor werkgevers, een meer toetsende rol voor het UWV en meer middelen inzetten om van werk naar werk te komen.
Leerdoelen
Na het bestuderen van deze content:
- begrijpt u de wederkerige verbanden tussen maatschappij en de achtergrondvoorwaarden van sociale reproductie, natuur, politieke orde en geracialiseerde accumulatie volgens de analyse van Nancy Fraser
- begrijpt u dat er op drie manieren gekeken kan worden naar re-integratie in samenhang met wat ik als arbeidsparticipatiezorg benoem: wetenschappelijk-realistisch, kapitalistisch en historisch-sociaal
- heeft u kennis van de overeenkomsten en verschillen tussen de Nederlandse, Zwitserse en Deense stelsels voor re-integratie bij arbeidsongeschiktheid
- begrijpt u wat normatieve sociale praktijken zijn en hoe zich dat uit in taal volgens Robert Brandom