PsyXpert

Het overlijden van een dierbare is een van de meest ingrijpende gebeurtenissen in het leven. De meeste volwassenen en kinderen vinden, met steun uit hun omgeving, manieren om verlies zonder professionele hulp te integreren in hun leven. Een minderheid ontwikkelt echter een persisterende-rouwstoornis, gekenmerkt door aanhoudend verlangen en intens verdriet die het dagelijks leven ernstig belemmeren. Risicofactoren voor persisterende-rouwklachten bij volwassenen zijn eerdere psychische problemen, een plotseling of gewelddadig verlies, verlies van partner of kind, sociaaleconomische kwetsbaarheid en angstige hechting. Bij kinderen spelen cognitieve vermijding, chronische stressoren en gebrek aan steun een rol, terwijl positieve ouder-kindinteractie beschermend werkt. Sinds de komst van de DSM-5-TR zijn diverse screeningsinstrumenten ontwikkeld voor het meten van persisterende-rouwklachten bij volwassenen en kinderen. Deze instrumenten worden nader toegelicht in dit artikel en zijn gratis beschikbaar in het Nederlands en andere talen. Vroege signalering van wie vastloopt na verlies vergroot de kans op tijdige ondersteuning, waardoor langdurige klachten worden voorkomen.

Prof. dr. Lonneke I.M. Lenferink studeerde psychologie aan de Universiteit Twente. In 2018 promoveerde ze aan de Rijksuniversiteit Groningen op een proefschrift over de impact van een langdurige vermissing van een dierbare. Sindsdien richt zij zich in haar onderzoek op rouwklachten bij volwassenen en jongeren. Dit deed zij onder meer bij nabestaanden van de MH17-ramp. Op 1 oktober 2025 is zij benoemd tot bijzonder hoogleraar Rouw na Traumatisch Verlies aan de Faculteit Gedrags- en Maatschappijwetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen.

Dit jaar is het 80 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd na de Tweede Wereldoorlog. In de afgelopen 80 jaar hebben we geen oorlog meer gehad in Nederland. Toch blijft die oorlog ook 80 jaar na dato voor sommige mensen, vaak geboren na de oorlog, nog voelbaar. De kinderen en kleinkinderen van overlevenden van de Tweede Wereldoorlog en Duitse bezetting in Europa en van de Japanse bezetting in Zuidoost-Azië kunnen tot op de dag van vandaag de doorwerking van de Tweede Wereldoorlog in hun leven ondervinden. De erkenning voor en kennis daarover ontwikkelen zich steeds verder. In dit artikel wordt ingegaan op het meest recente onderzoek naar de naoorlogse generatie en de intergenerationele effecten van oorlog en geweld. Daarnaast worden handvatten gegeven hoe deze problematiek te herkennen en te behandelen binnen de hulpverlening. Vier specifieke groepen binnen de naoorlogse generatie worden uitgelicht, namelijk (klein)kinderen van Joodse ouders, Indische ouders, verzetsdeelnemers en van ouders die de kant van de bezetter kozen.

Het ehlers-danlossyndroom (EDS) is een verzamelnaam voor een groep erfelijke aandoeningen die het bindweefsel aantasten. Hoewel de fysieke symptomen vaak op de voorgrond staan, is het steeds duidelijker dat mensen met EDS ook een verhoogd risico hebben op het ontwikkelen van psychische klachten. In dit artikel wordt ingegaan op de relatie tussen EDS en psychische gezondheid, de meest voorkomende psychische symptomen, de impact op het dagelijks leven en mogelijke manieren om hiermee om te gaan. Dit wordt geïllustreerd aan de hand van een uitgebreide casusbespreking.

Dr. Kirsten Hauber is psychotherapeut, GZ-psycholoog, specialistisch groepspsychotherapeut en EMDRpractitioner. Ze is werkzaam in haar eigen praktijk in Den Haag. Daarnaast is Hauber associate professor bij Curium-LUMC en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie (NVP). Dr. Anna Bartak (redactielid PsyXpert) is psychotherapeut en specialistisch groepspsychotherapeut in haar eigen praktijk. Zij is als docent en opleider verbonden aan RINO Amsterdam.

Misinformatie en mentale gezondheid