Affect-focused EMDR: klinische strategieën voor het werken met relationeel trauma
In de ‘eye movement desensitization and reprocessing’ (EMDR)-therapie maken therapeuten gebruik van uiteenlopende strategieën om zogeheten touchstone memories of andere betekenisvolle herinneringen te identificeren die samenhangen met actuele symptomen. Affect-focused EMDR gaat uit van de stelling dat niet de verwerking van herinneringen of mentale representaties centraal staat in EMDR, maar de verwerking van affect. Het gebruik van herinneringen als toegangspoort tot affect vormt slechts één mogelijke manier om onderliggende gevoelens te verwerken; er zijn vele andere wegen om affect te activeren. Dit is bijzonder relevant bij het behandelen van de gevolgen van relationeel trauma in de kindertijd. De identiteit van de patiënt werd toen, samen met diens defensieve structuren, gevormd in een chronisch toxische omgeving. Kinderen moeten zichzelf vaak beschermen tegen de ondraaglijke pijn van disconnectie, isolatie en onvervulde fundamentele behoeften. Als gevolg daarvan kan relationeel trauma in de kindertijd leiden tot gevoelens van hulpeloosheid en eenzaamheid, wat de ontwikkeling belemmert van een gezond zelfgevoel, een basaal gevoel van veiligheid en een essentieel gevoel van handelingsvermogen. Volgens Francine Shapiro vormen problemen binnen deze drie domeinen de primaire gevolgen van traumatische ervaringen. Deze manifesteren zich aanvankelijk als negatieve gevoelstoestanden, waarbij negatieve gedachten over het zelf pas later ontstaan. Affect-focused EMDR sluit aan bij Shapiro’s affect-/valentietheorie. Zij stelt dat focus op affect cruciaal is in EMDR, aangezien een negatief affectieve lading disfunctionele netwerken in stand houdt. Affect-focused EMDR biedt diverse methoden om affect te benaderen en beschouwt het werken met herinneringen als slechts een van de mogelijke manieren om gevoelens te activeren. Op die manier beoogt affect-focused EMDR de flexibiliteit van therapeuten te vergroten om af te stemmen op de behoeften van uiteenlopende cliëntprofielen.
Leerdoelen
Na het bestuderen van deze collectie:
- kunt u het affect definiëren in affect-focused EMDR en de theoretische basis ervan
- kent u het verschil tussen geheugengerichte en affect-focused EMDR, inclusief top-down en bottom-up verwerking
- kent u de plaats van de affect/valentie-hypothese van Shapiro in relatie tot disfunctionele informatienetwerken
- kunt u beargumenteren waarom bij relationeel jeugdtrauma direct werken met het affect klinisch zinvol kan zijn
- kunt u de indicaties en beperkingen van affect-focused EMDR benoemen, met aandacht voor veiligheid en stabiliteit