Praktische Pediatrie

De behandeling van een H. pylori-infectie is de afgelopen jaren geïntensiveerd naar een langere duur en hogere dosering antibiotica. Dit is een gevolg van wereldwijde toename van resistentie tegen claritromycine en metronidazol, die gebruikt worden in de huidige antibiotische behandelschema’s bij kinderen. De antibioticaresistentie draagt in belangrijke mate bij aan een afname van de effectiviteit van de eradicatietherapie. De huidige richtlijn, gepubliceerd in 2025, beoogt kinderen met alarmsymptomen effectief te behandelen op basis van antibioticaresistentiebepaling. De grootste en belangrijke verandering is dan ook dat de primaire diagnostiek bestaat uit een gastroduodenoscopie bij kinderen met alarmsymptomen, met afname van maag- en duodenumbiopten voor histologie en een antibioticaresistentiebepaling voorafgaande aan de eradicatietherapie. Kinderen met buikpijn zonder alarmsymptomen behoren niet te worden getest op H. pylori. Non-invasieve diagnostiek, zoals de feces antigeentest, heeft hierbij geen rol meer in de diagnostiek.

Agressieve vaatanomalieën, zoals ulceratieve infantiele hemangiomen, kaposiform hemangio-endothelioom en tufted angioma, zijn zeldzame, maar potentieel levensbedreigende vasculaire tumoren bij kinderen. Ze presenteren zich vaak met complexe symptomen, waaronder stollingsproblematiek en snelle groei, waardoor vroege herkenning essentieel is. De pathofysiologie varieert per type, maar alle drie vereisen een multidisciplinaire benadering en tijdige verwijzing naar een expertisecentrum voor optimale behandeling en langetermijnzorg. In dit overzichtsartikel worden de klinische kenmerken, alarmsymptomen, diagnostiek en behandelopties besproken, zodat zorgverleners adequaat kunnen handelen bij verdenking op een agressieve vaatanomalie.

Zuurstof volgt de ‘zuurstoftransportketen’, bestaande uit de volgende zes stappen: 1) transport door de luchtwegen; 2) diffusie over het alveolocapillaire membraan; 3) binding aan hemoglobine; 4) circulatie door de bloedbaan; 5) afgifte in de weefsels en 6) consumptie in de mitochondriën bij de oxidatieve fosforylering. Bij een pneumonie, zeker als deze wordt gecompliceerd door sepsis, raakt deze keten op meerdere niveaus verstoord. Door infectie en ontsteking ontstaan er consolidatie van longweefsel en slijmvorming, waardoor luchtwegobstructie en een ventilatie/perfusiemismatch ontstaan, met als gevolg een verstoorde gaswisseling. Koorts en acidose verslechteren de zuurstofbinding in de longen door een verminderde affiniteit van hemoglobine voor zuurstof. Wanneer de circulatie bedreigd raakt door sepsis, neemt het effectieve zuurstoftransport naar de weefsels af. Hierdoor ontstaat cellulaire hypoxemie, waarbij cellen overschakelen naar anaerobe glycolyse met lactaatproductie als gevolg. Behandeling van een pneumonie met sepsis is gericht op verschillende schakels in de zuurstoftransportketen, waardoor zuurstoftransport en cellulaire functie kunnen herstellen.

De ziekte van Kawasaki is een diagnose op basis van voornamelijk klinische criteria, waarbij de meeste kinderen gediagnosticeerd worden onder de leeftijd van 5 jaar. Hoewel Kawasaki op een infectie lijkt, is het een auto-inflammatoire aandoening die, indien onbehandeld, tot verwijding van de coronairen (coronary artery aneurysm, CAA) kan leiden. De ziekte reageert niet op paracetamol of antibiotica, maar wel op een hoge dosis intraveneus toegediende immunoglobulinen (IVIG). Indien de IVIG-behandeling echter niet direct afdoende is, wordt additionele behandeling voorgesteld, die bij voorkeur prednison-sparend is. Omdat preventie van CAA kan worden bereikt door vroegtijdige diagnose en behandeling en eenvoudige algoritmen ontbreken, is het meer dan wenselijk dat bij twijfel of in geval van complexe gevallen van de ziekte van Kawasaki de kinderen door een multidisciplinair team in een academisch centrum worden (mede)behandeld. Zo’n team bestaat uit specialisten op het gebied van infectieziekten/immunologie of reumatologie en cardiologie.

Multipele magneetingestie bij kinderen is een potentieel levensbedreigende situatie. Afhankelijk van klachten, lokalisatie van de magneten en beloop kan gekozen worden voor een conservatief beleid met laxantia dan wel het verwijderen van de magneten door middel van endoscopie of laparoscopie.

Prof. dr. T.W. (Taco) Kuijpers (1962) is sinds juni 2003 hoogleraar Kinderimmunulogie bij het Amsterdam UMC. In 1992 promoveerde hij cum laude op het proefschrift Neutrophil adherence and diapedesis (een onderzoek naar de interactie tussen neutrofiele granulocyten en endotheelcellen). In 1994 werd hij onderscheiden met de First Prize for the Young Investigator van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK). Behalve hoogleraar is Kuijpers staflid van de afdeling Kinderimmunologie, Reumatologie en Infectieziekten van het Emma Kinderziekenhuis. Kuijpers' onderzoek richt zich onder meer op immunologische processen en afweerstoornissen, immuuntherapie bij kanker, de ziekte van Kawasaki en op het beloop van ernstige infecties bij kinderen.