PiL

Een depressie in de zwangerschap of post-partumperiode komt vaak voor, met een prevalentie van zo’n 10-15%. Onbehandeld kan een depressie negatieve gevolgen hebben voor het hele systeem; behandeling is dan aan te raden. Vaak bestaat er weerstand tegen medicamenteuze behandeling tijdens de zwangerschap door angst voor mogelijke schadelijke effecten bij het kind. De meeste antidepressiva kunnen echter relatief veilig gedurende de zwangerschap en lactatieperiode worden gebruikt. Bovendien kan het niet behandelen van een depressie tijdens de zwangerschap nadelige gevolgen hebben voor moeder en kind, zoals een vroeggeboorte, een te laag geboortegewicht of een verstoorde hechting.

Injectie met biologische medicijnen en vermoeidheid | Hoe zorgen microgasbelletjes ervoor dat medicijnen de bloedbaan verlaten? | Medicijnen tegen veroudering geven gezondheidsrisico’s op lange termijn | Fezolinetant kan leverproblemen geven | Zorginstituut: pembrolizumab vergroot overlevingskans | Verkeersdeelnameadviezen voor benzodiazepinen herzien | Propranolol vermindert trillen bij de ziekte van Parkinson | Aangepaste doseringen nifedipine en cefazoline tijdens de zwangerschap

In de westerse wereld wordt 70 tot 90% van alle antibiotica voor humaan gebruik voorgeschreven in de eerstelijnszorg en dus verstrekt via openbare apotheken. De apotheker is daarom essentieel voor het optimaliseren van antibioticagebruik en daarmee het verminderen van antibioticaresistentie. In de meeste landen kunnen apothekers een belangrijke rol spelen als poortwachters voor het antibioticagebruik. Verschillende internationale organisaties, waaronder de International Pharmaceutical Federation (FIP: Fédération Internationale Pharmaceutique), het Europees Centrum voor ziektepreventie en bestrijding (ECDC) en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), beschrijven activiteiten om antibioticaresistentie te beperken en het antibioticagebruik te optimaliseren, waarbij openbaar apothekers betrokken kunnen of zouden moeten zijn. Deze activiteiten omvatten onder meer het bevorderen van veilig gebruik van antibiotica en in algemenere zin het bevorderen van de gezondheid, veiligheid en het welzijn van de bevolking, waardoor zij minder vatbaar wordt voor infecties.

In meerdere landen mogen apothekers medicatie voorschrijven, vaak in afgebakende vorm. In Nederland bestaat zo’n bevoegdheid (nog) niet, maar in de praktijk vinden wel ‘informele’ voorschrijfactiviteiten plaats, bijvoorbeeld het aanpassen van doseringen bij een verminderde nierfunctie of substitutie bij geneesmiddeltekorten. Uit onze focusgroepstudie (n=79) en een landelijke enquête (n=347) onder huisartsen blijkt dat men overwegend positief is over een formele landelijke voorschrijfbevoegdheid voor apothekers, met name voor de taken die zij nu al informeel uitvoeren en voor minder complexe situaties (zoals geprotocolleerde zorg via lokale afspraken). Er was minder steun voor complexere taken (zoals switchen bij ineffectiviteit van een antidepressivum). Een cruciale voorwaarde is dat de huisarts het overzicht behoudt; heldere (wettelijke) kaders en goede IT-integratie spelen hierbij een belangrijke rol. Daarnaast zijn duidelijke afbakening van taken en verantwoordelijkheden, en steun vanuit de beroepsverenigingen essentieel. Volgens 63,7% van de ondervraagde huisartsen kan voorschrijven door apothekers de samenwerking verbeteren, en 60,2% verwacht een daling van de eigen werkdruk. Tegelijkertijd worden risico’s genoemd, zoals een hogere werkdruk voor apothekers (86,4%), mogelijke belangenconflicten (77,3%) en zorgfragmentatie (73,2%).

PrEP (emtricitabine/ tenofovirdisoproxil 200/ 245 mg) is een beproefd middel om hiv-infecties bij mensen die hierop een hoog risico lopen, te voorkomen. Het is zeer effectief en eenvoudig in gebruik. Om het gebruik van dit medicijn goed te kunnen begeleiden is er kennis van zaken nodig. Zo worden er nierfunctietesten en soa-testen van tevoren en soms tijdens gebruik geadviseerd. Counseling en shared descision-making over onder andere risicogedrag en testfrequentie zijn de hoeksteen voor goede begeleiding. Voor de apotheker zijn er instructies en adviezen voor de verstrekking van PrEP, dat niet onder de Zorgverzekeringswet valt en dat de gebruiker zelf moet betalen. Bijwerkingen van PrEP zijn meestal mild. PrEP kan dagelijks of rondom seksueel contact worden ingenomen.

In dit artikel beschrijven we hoe de Nederlandse infectieziektebestrijding is georganiseerd en gaan we in op rol van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM binnen de infectieziektebestrijding. Aan de hand van 2 casussen laten we de werking in praktijk zien. De basis van een goede infectieziektebestrijding berust op de expertise en betrokkenheid van de professionals in de gezondheidzorg: huisartsen, artsen-microbioloog, internist-infectiologen, bedrijfsartsen en zo verder. Deze zorgprofessionals zijn de oren en ogen van de infectieziektebestrijding. De bestrijding begint altijd met een oplettende dokter die iets vermoedt of diagnosticeert en dat vervolgens meldt aan de GGD. De GGD voert in opdracht van de gemeenten de infectieziektebestrijding uit. Het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM ondersteunt de GGD’s hierbij, en coördineert bij grootschalige of regio-overstijgende uitbraken. De wettelijke basis voor de infectieziektebestrijding is vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid.