Physios

In deze e-learningmodule komen de ontwikkelingen op het gebied van de medicamenteuze behandeling van obesitas aan de orde. Er wordt toegelicht wat de plek is van deze strategie te midden van de huidige behandelopties, en wie ervoor in aanmerking komen. De meeste ervaring is inmiddels opgedaan met GLP-1-agonisten, ook bekend vanwege hun toepassing bij diabetes. In de komende jaren zal het aantal beschikbare middelen toenemen, met nog betere resultaten als het gaat om gewichtsafname. Het is van belang dat medici en paramedici goed op de hoogte zijn van deze ontwikkelingen en zich een visie vormen op de juiste toepassing. Daaraan wil deze e-learningmodule bijdragen.

Overgewicht en obesitas zijn predisponerend voor onder andere hart- en vaatziekten, prediabetes en diabetes type 2 (diabetes mellitus 2, DM2). Van de mensen met overgewicht ontwikkelt 70 procent op den duur DM2. Het is nu wel duidelijk dat leefstijl hieraan een belangrijke bijdrage levert. Vooral een gebrek aan lichaamsbeweging speelt hierbij een rol. Dit is niet verwonderlijk daar de skeletspieren ook gezien moeten worden als het grootste metabole orgaan in het menselijk lichaam. Bij overgewicht, obesitas en DM2 zijn zowel het glucose- als het vetmetabolisme in hart- en skeletspieren verstoord. Deze spieren zijn echter uiterst plastische organen die goed reageren op lichaamsbeweging en training. Traditioneel werd duurtraining gepropageerd, maar de combinatie van (hoogintensieve) interval-, duur- en krachttraining geeft de beste resultaten. Met deze combinatie van trainingsmodaliteiten wordt de vetoxidatie tijdens inspanning en in de uren daarna bevorderd, wat resulteert in een afname van de hoeveelheid lichaamsvet. Bovendien neemt de tijdsbelasting van de training voor de patiënt af. De verwachting is dat hierdoor meer patiënten bewegen voorgoed in hun leefpatroon zullen inbouwen.

In de gezondheidszorg worden klachten die niet medisch verklaarbaar zijn, soms onterecht psychologisch geduid. Dit heeft te maken met de manier waarop gezondheidsprofessionals naar het lichaam kijken. Een evolutionair perspectief biedt een aanvullend denkkader om misverstanden te voorkomen: zie de mens als een adaptief organisme, niet als defecte machine. Pijn en compensatiegedrag zijn geen fouten, maar logische reacties van een systeem, gericht op overleven. Deze benadering sluit beter aan bij de ervaring van patiënten en laat ruimte voor zowel biologische, psychologische als contextuele factoren. De wetenschappelijke methode blijft leidend, maar met bredere interpretatiekaders. Fysiotherapie kan hierin vooroplopen: werken aan het lijf, mét het hoofd erbij. Breinen hebben geen pijn, mensen wel.

‘Functionele neurologische stoornis’ (FNS) is de nieuwe naam voor wat voorheen bekend stond als ‘conversiestoornis’, en dat is niet zomaar een naamswijziging. De tijd dat FNS werd verklaard als ‘alles tussen de oren’ is voorbij. Steeds duidelijker blijkt dat verwachtingen in de hersenen zintuiglijke waarneming kunnen verstoren, met echte motorische symptomen tot gevolg. Fysiotherapie speelt hierin een cruciale rol. In een tweeluik over FNS worden de feiten op een rij gezet, de behandelstrategie verduidelijkt, en het belang onderstreept van heldere uitleg bij deze vaak miskende diagnose. Dit eerste deel belicht de theoretische achtergronden van FNS.

Dit artikel is gebaseerd op het proefschrift Physical therapist-guided exercise programs for patients with cancer: towards further tailoring and implementation. Dit proefschrift had als doel om de beweegzorg voor patiënten met uitgezaaide borstkanker te verbeteren. Onderdeel van het proefschrift was het project Veerkracht. In dit project zijn behoefteonderzoeken uitgevoerd middels vragenlijsten en focusgroepen, onder patiënten (klachten en beperkingen, en voorkeuren) en fysiotherapeuten (scholingsbehoeften). Van daaruit werd een handreiking voor fysiotherapeuten ontwikkeld en getest in de praktijk. Een haalbaarheidsstudie bevestigde dat op maat gemaakte trainingsprogramma's veilig zijn, een hoge opkomst hebben en positieve resultaten laten zien met betrekking tot het behalen van doelen. Recente resultaten van een groot internationaal onderzoek laten zien dat trainingsprogramma’s voor patiënten met uitgezaaide borstkanker effectief zijn in het verbeteren van de kwaliteit van leven en het verminderen van vermoeidheid. Toch zijn er uitdagingen om beweegzorg als standaardzorg te implementeren, zoals beperkte financiële vergoeding. Ook zijn de huidige aanpakken nog niet voldoende op maat, waardoor niet alle patiëntengroepen meedoen of het volhouden. Het is belangrijk om het bewustzijn en de verwijzing te verbeteren, evenals het langdurig volhouden van beweeggedrag na afloop van een trainingsprogramma.

Lage rugpijn is wereldwijd een van de meest voorkomende gezondheidsproblemen en heeft een aanzienlijke impact op de levenskwaliteit en gezondheidszorgkosten. Dit artikel bespreekt drie belangrijke aspecten van lage rugpijn: de rol van beeldvormend onderzoek, het gebruik van richtlijnen door fysiotherapeuten en het belang van fysieke activiteit en psychosociale factoren bij hersteltrajecten. Uit onderzoek blijkt dat routinematig beeldvormend onderzoek vaak leidt tot hogere zorgkosten zonder aantoonbare verbetering van de resultaten. Fysiotherapeuten ervaren barrières bij het toepassen van richtlijnen, wat hun klinische beslissingen beïnvloedt. Tot slot wordt de relatie tussen fysieke activiteit en hersteltrajecten toegelicht. Dit artikel biedt praktische aanbevelingen voor een meer gerichte aanpak van lage rugpijn.