AccreDidact POH-GGZ

De ggz is in beweging: steeds vaker wordt zorg dicht bij huis georganiseerd. Door de komst van de POH-GGZ is geestelijke gezondheidszorg laagdrempeliger geworden, maar de toenemende complexiteit van psychiatrische problematiek en lange wachttijden in de specialistische ggz vragen om nieuwe vormen van samenwerking. Consultatieve psychiatrie in de huisartsenpraktijk is zo’n vernieuwing. In deze nascholing leer je wat consultatieve psychiatrie inhoudt, hoe deze vorm van samenwerking eruitziet en welke rol jij als POH-GGZ hierin kunt vervullen. In diverse regio’s komt een psychiater op verzoek van de huisarts of POH-GGZ naar de praktijk. Tijdens dit laagdrempelige consult wordt gekeken naar de persoon achter de klachten en wordt een breed advies opgesteld, gericht op passende vervolgstappen in de behandeling. In BLOK A wordt de achtergrond en opzet van consultatieve psychiatrie toegelicht. BLOK B gaat in op de praktische uitvoering en mogelijke uitkomsten van een consult. Deze nascholing helpt je om effectiever samen te werken met de psychiater en beter te kunnen inspelen op de behoeften van patiënten met complexe psychische klachten in de huisartsenpraktijk.

De dwangstoornis (obsessieve-compulsieve stoornis, OCS of OCD) komt vaker voor dan psychoses, maar blijft vaak onopgemerkt. Zorgmijding, schaamte en onbekendheid met de vele verschijningsvormen dragen bij aan onderdiagnostiek en on(der)behandeling. Veel patiënten functioneren ogenschijnlijk goed, terwijl ze ernstig lijden onder obsessies en compulsies. De POH-GGZ kan een belangrijke rol spelen in de vroegsignalering en begeleiding van deze patiënten. In deze nascholing wordt het klinisch beeld, de diagnostiek en behandeling van de dwangstoornis besproken, inclusief de verwante stoornissen zoals trichotillomanie en hoarding disorder. In BLOK A komt het herkennen van het beeld aan bod, inclusief signalen die vaak worden gemist. In BLOK B worden behandelopties besproken, waaronder cognitieve gedragstherapie en SSRI’s. Er is momenteel geen specifieke Nederlandse richtlijn voor OCS; de Multidisciplinaire richtlijn angststoornissen en internationale protocollen vormen de basis. Deze nascholing helpt POH’s-GGZ om OCD beter te herkennen en patiënten tijdig en adequaat te begeleiden.

Samen beslissen is een kernwaarde in de functie van de POH-GGZ en krijgt toenemend aandacht binnen de zorg. Het draait om de dialoog waarin patiënt en zorgverlener samen onderzoeken welke zorg het best past bij de wensen, voorkeuren en leefwereld van de patiënt. Ook bij psychische klachten zoals depressie, angst en burn-out is maatwerk essentieel. Voor de POH-GGZ betekent dit: het toepassen van communicatietechnieken en het kennen van de effecten van samen beslissen op het behandelproces. Deze nascholing bestaat uit drie blokken. In BLOK A worden de achtergronden en definities van samen beslissen besproken, evenals het belang van het bespreken van patiëntvoorkeuren. BLOK B richt zich op concrete gespreksvoering over controleafspraken, leefstijl en medicatie, met aandacht voor motiverende gespreksvoering en oplossingsgericht werken. BLOK C biedt een verdieping met casuïstiek over complexe psychische problematiek, inclusief de samenwerking met andere zorgprofessionals. Deze nascholing helpt u om samen met uw patiënt te komen tot weloverwogen, passende zorgbesluiten in de huisartsenpraktijk. Daarbij gebruiken we bewust de term ‘samen beslissen’, conform het taalgebruik van Patiëntenfederatie Nederland.

Veel mensen die een ingrijpend verlies meemaken, zoals het overlijden van een dierbare of het verlies van werk, relatie of gezondheid, kloppen aan bij de huisarts of POH-GGZ. De POH-GGZ speelt een belangrijke rol in het herkennen van normale rouwreacties en het signaleren van patiënten met verhoogd risico op gecompliceerde rouw, zoals de persisterende complexe rouwstoornis. In deze nascholing staat het onderscheid tussen normale rouw en de persisterende complexe rouwstoornis centraal. U leert wanneer het passend is om te normaliseren, te begeleiden of te verwijzen. Ook wordt duidelijk hoe de POH-GGZ herstel kan ondersteunen en wanneer aanvullende zorg nodig is. In BLOK A worden prevalentie, classificatie (ICPC en DSM-5), en het gebruik van de rouwmeter besproken. BLOK B behandelt de rouwtaken en de praktische rol van de POH-GGZ in begeleiding en behandeling. De nascholing is gebaseerd op het Handboek POH-GGZ, de Generieke module Psychische klachten in de huisartsenpraktijk, en diverse relevante richtlijnen en leerboeken. Hoewel rouwreacties na uiteenlopende vormen van verlies kunnen ontstaan, ligt de nadruk in deze nascholing op rouw na overlijden, omdat hierover het meeste onderzoek beschikbaar is.

De somatisch-symptoomstoornis (SSS) is een nieuwe DSM-5-classificatie die lichamelijke klachten beschrijft waarbij het disfunctionele omgaan met deze klachten centraal staat. Deze classificatie vervangt termen als somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten (SOLK) en somatoforme stoornissen, en voorkomt strijd over het wel of niet kunnen verklaren van klachten. In plaats daarvan biedt het ruimte om te onderzoeken hoe de patiënt met zijn klachten omgaat, ongeacht of er sprake is van een lichamelijke ziekte. De POH-GGZ speelt hierin een belangrijke rol. Deze nascholing geeft inzicht in het herkennen en begeleiden van patiënten met SSS binnen de huisartsenpraktijk. In BLOK A staat de presentatie van hinderlijke lichamelijke klachten centraal en wordt de nieuwe diagnostiek toegelicht. In BLOK B komt de praktische aanpak aan bod, inclusief wetenschappelijke inzichten, communicatie met de patiënt en de rol van de POH-GGZ in samenwerking met de huisarts. Hoewel een specifieke richtlijn voor SSS nog ontbreekt, biedt deze nascholing houvast voor passende zorg. De nadruk ligt op maatwerk, normaliseren en het vergroten van veerkracht, in lijn met de definitie van gezondheid volgens Huber. De nagebootste stoornis blijft buiten beschouwing.

Overspanning en burn-out komen veel voor en vormen een belangrijke oorzaak van ziekteverzuim. Zo geeft 15% van de vrouwen en 9% van de mannen aan hun werk te hebben onderbroken vanwege deze klachten. In 92% van de gevallen werd de diagnose bevestigd door een huisarts of bedrijfsarts. Burn-out is zelfs verantwoordelijk voor 29% van het werkgerelateerde ziekteverzuim. Door toenemende bekendheid met de diagnose én de complexiteit van de samenleving, komen mensen met stressgerelateerde klachten steeds vaker bij de POH-GGZ terecht. In deze nascholing staat de NHG-Standaard Overspanning en Burn-out (2018) centraal. Deze is gebaseerd op de generieke module Psychische klachten in de Huisartsenpraktijk en andere richtlijnen en leerboeken. In BLOK A wordt ingegaan op de kenmerken van overspanning en burn-out. BLOK B bespreekt de verschillen tussen overspanning, burn-out en depressie. Vervolgens komt de begeleiding van deze klachten aan bod. Na afronding van deze nascholing ben je als POH-GGZ beter toegerust om deze problematiek te herkennen, te duiden en adequaat te begeleiden binnen de huisartsenzorg.