AccreDidact Farmaceutisch consulent

ADHD is inmiddels niet alleen een bekende diagnose binnen de zorg, maar ook onderwerp van maatschappelijk debat. Discussies over medicalisering en ‘neurodiversiteit’ leiden tot uiteenlopende perspectieven op diagnostiek en behandeling. Tegelijkertijd zijn er inhoudelijke redenen voor deze update van de oorspronkelijke nascholing uit 2014, waaronder nieuwe medicamenteuze opties en de toegenomen complexiteit van de behandelkeuzes. In deze e-learning staat de farmacologische behandeling van ADHD centraal. BLOK A behandelt de verschillende medicamenteuze mogelijkheden, waaronder methylfenidaat, (lis)dexamfetamine, atomoxetine, guanfacine en off-label opties zoals clonidine, antidepressiva en melatonine. De nascholing belicht ook recente ontwikkelingen uit de richtlijn ADHD bij volwassenen. BLOK B richt zich op de klinische toepassing: effectiviteit, bijwerkingen en overwegingen in de praktijk. Speciale aandacht gaat uit naar klinisch relevante interacties die niet altijd in de G-standaard of Kennisbank zijn opgenomen, maar volgens de auteur wel van belang zijn. Deze nascholing biedt u een actueel overzicht van farmacotherapie bij ADHD, en ondersteunt u in het maken van onderbouwde behandelkeuzes.

Pijn op de borst is een veelvoorkomende klacht met een brede differentiële diagnose. Hoewel een acuut coronair syndroom (ACS) soms direct vermoed wordt, is de oorzaak in veel gevallen minder duidelijk. In de huisartsenpraktijk blijkt 8% tot 15% van de gevallen een cardiovasculaire oorzaak te hebben; op de Spoedeisende Hulp loopt dit op tot 54%. Deze e-learning richt zich op het herkennen en behandelen van coronairlijden, met bijzondere aandacht voor de rol van de apotheker. In BLOK A wordt ingegaan op de diagnostische overwegingen en de medicamenteuze behandeling van ACS, waaronder bloedverdunners, bètablokkers, ACE-remmers, statines, nitraten en calciumantagonisten. BLOK B behandelt de praktische rol van de apotheker bij coronairlijden: het beoordelen van indicaties, signaleren van interacties en het voorkomen van bijwerkingen. Door de hoge leeftijd en comorbiditeit van deze patiëntenpopulatie is polyfarmacie een belangrijk aandachtspunt. Deze nascholing biedt praktische handvatten voor het optimaliseren van medicatieveiligheid en samenwerking in de zorg voor patiënten met pijn op de borst en coronairlijden.

Pijn is een veelvoorkomend symptoom bij kanker: een derde van de patiënten ervaart pijn in de curatieve fase, oplopend tot driekwart in de terminale fase. Bij de helft van de patiënten is deze pijn onvoldoende onder controle. De impact is zowel lichamelijk als emotioneel groot, en effectieve pijnbestrijding blijft in de praktijk een uitdaging. In deze e-learning wordt in BLOK A ingegaan op de barrières voor adequate pijnbehandeling bij kanker, zowel bij artsen als patiënten. Er is aandacht voor het herkennen, meten en classificeren van pijn, de integrale benadering van pijnzorg en de organisatie van de zorg, inclusief de rolverdeling tussen artsen, zorgverleners en apothekers. BLOK B behandelt stap 3 van de WHO-pijnladder: de inzet van opioïden, inclusief doorbraakpijn. Daarnaast worden adjuvante analgetica besproken en komt de behandeling van specifieke patiëntencategorieën aan bod. De nascholing is gebaseerd op de richtlijn van 2019 van de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie en verwijst waar relevant naar de NHG-Standaard Pijn (2018–2021). U krijgt praktische handvatten om pijn bij kanker tijdig en effectief te behandelen, met aandacht voor zowel farmacologische als organisatorische aspecten.

COPD is een chronische longaandoening met een toenemende prevalentie. Momenteel heeft circa 2% van de Nederlandse bevolking een COPD-diagnose op basis van huisartsenregistraties, maar vermoedelijk ligt dit aantal hoger door onderdiagnostiek. Roken is de belangrijkste risicofactor, al groeit het besef dat ook afwijkende longontwikkeling op jonge leeftijd een rol speelt. De ziektelast is groot en verschilt sterk per patiënt; daarom is het beleid gericht op het verminderen van klachten én het verbeteren van de prognose. In deze e-learning staat het herkennen, monitoren en behandelen van COPD centraal. BLOK A behandelt de epidemiologie, pathofysiologie, risicofactoren en het verloop van de ziekte. BLOK B focust op de behandeling, waarbij leefstijlverandering – vooral stoppen met roken en bewegen – centraal staat. Ook komt het gebruik van luchtwegmedicatie aan bod, inclusief de rol bij klachtenverlichting en preventie van longaanvallen. De ziektelastmeter wordt besproken als hulpmiddel in het gesprek met de patiënt. Deze nascholing biedt u handvatten om patiënten met COPD persoonsgericht en effectief te begeleiden.

Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s) komen veel voor en kunnen ook zonder klachten aanzienlijke gezondheidsschade veroorzaken. In Nederland vindt meer dan 60% van de soa-consulten plaats bij de huisarts, de rest bij de Centra Seksuele Gezondheid (CSG) van de GGD. Voorlichting over veilige seks en partnerwaarschuwing vormt een belangrijk onderdeel van het soa-consult. De apotheker speelt een cruciale rol bij de uitgifte van medicatie, waarbij deskundigheid én discretie essentieel zijn. In deze e-learning wordt ingegaan op de rol van de apotheker bij de medicamenteuze behandeling van soa’s, inclusief communicatie en vertrouwelijkheid. Ook komt het gebruik van PrEP (pre-expositieprofylaxe) aan bod. PrEP is sinds 2016 in Europa beschikbaar en bedoeld voor mensen met een verhoogd risico op hiv. Hoewel PrEP meestal via het CSG wordt verstrekt, kan de huisarts het voorschrijven wanneer toegang tot het CSG ontbreekt. De nascholing geeft u handvatten om patiënten met soa’s en hiv-risico professioneel te begeleiden, met aandacht voor medicatiebegeleiding, counseling en samenwerking met huisarts en CSG.

Het tragische verleden van middelen als thalidomide (Softenon®) en DES benadrukt de potentieel schadelijke effecten van geneesmiddelen tijdens de zwangerschap. Tegelijkertijd zijn er aandoeningen waarbij medicatie noodzakelijk is, ook tijdens de zwangerschap of borstvoedingsperiode. Een zorgvuldige afweging is dus essentieel. In deze e-learning staat geneesmiddelgebruik vóór, tijdens en na de zwangerschap centraal. Er wordt aandacht besteed aan de risico’s én de therapeutische mogelijkheden van medicatiegebruik bij zwangere vrouwen, vrouwen met zwangerschapskwalen of vrouwen die borstvoeding geven. Daarnaast komen – waar relevant – ook niet-medicamenteuze behandelingen en leefstijladviezen aan bod. Als apotheker vervult u een belangrijke rol in voorlichting, controle en communicatie met andere zorgverleners. U draagt verantwoordelijkheid voor een actueel medicatieoverzicht en het correct registreren van contra-indicaties zoals zwangerschap of borstvoeding. Kennis van embryonale ontwikkeling en de invloed van medicatie hierop is cruciaal, evenals het op de juiste wijze overbrengen van die informatie aan (aanstaande) ouders. Deze nascholing biedt u handvatten om medicatieveiligheid te waarborgen en tegelijk passende zorg te bieden aan zwangere vrouwen en jonge moeders.