AccreDidact Apotheker

Hoofdpijn is een veelvoorkomende klacht in de apotheek, maar wordt zelden spontaan genoemd door patiënten. Toch kan hoofdpijn – met name migraine – hun dagelijks functioneren ernstig beïnvloeden. In deze nascholing leert u meer over het herkennen en begeleiden van patiënten met migraine en medicatieovergebruikshoofdpijn. De e-learning start met een overzicht van migraine: een ernstige, aanvalsgewijze hoofdpijn met specifieke kenmerken en een prevalentie van circa 10% van de bevolking. Er wordt ingegaan op diagnostische criteria, de rol van aura’s, hormonale invloeden, leeftijdsgebonden patronen en het onderscheid met spanningshoofdpijn. Vervolgens wordt aandacht besteed aan chronische hoofdpijn en medicatieovergebruikshoofdpijn – een vorm die 75% van de chronische hoofdpijngevallen omvat. U leert wanneer sprake is van overgebruik, welke medicatie hierbij betrokken is en hoe dit volgens de ICHD-III en de NHG-Standaard Hoofdpijn geclassificeerd wordt. De nascholing biedt u handvatten om in de apotheek hoofdpijn tijdig te signaleren, relevante vragen te stellen en zo nodig te verwijzen. Daarbij komt ook de rol van preventie en advisering bij zelfzorgmiddelen aan bod.

Plasklachten bij mannen komen veel voor, maar slechts een klein deel van de mannen bezoekt hiervoor de huisarts. In ongeveer de helft van die gevallen wordt gekozen voor medicamenteuze behandeling. De NHG-Standaard Mictieklachten bij mannen (2013) adviseert in de eerste lijn vooral het gebruik van alfablokkers; andere middelen zijn slechts bij uitzondering aangewezen. In de tweede lijn wordt echter een breder medicatiearsenaal ingezet. In Blok A van deze nascholing wordt ingegaan op de pathofysiologie van mictieklachten bij mannen, de diagnostiek in zowel de eerste als tweede lijn, en de medicamenteuze behandelopties. Dit biedt u als apotheker inzicht in de rationale achter het voorgeschreven middel en de mogelijke alternatieven. Blok B richt zich op prostaatkanker. Daarbij wordt kort stilgestaan bij het beperkte nut van vroegdiagnostiek (screening), waarna de nadruk ligt op de farmacotherapeutische behandeling van gemetastaseerde prostaatkanker. Deze e-learning biedt u actuele en praktische kennis om patiënten met plasklachten of prostaatkanker beter te begeleiden en om het farmacotherapeutisch beleid te kunnen plaatsen binnen de klinische context.

Pijn is een veelvoorkomende klacht bij uiteenlopende aandoeningen. Volgens de internationaal geaccepteerde definitie is pijn een onplezierige, sensorische én emotionele ervaring, die ook zonder aantoonbare weefselbeschadiging kan optreden. Behandeling van de onderliggende oorzaak heeft de voorkeur, maar in veel gevallen is pijnmedicatie onmisbaar. In BLOK A van deze nascholing worden de pathofysiologie en diagnostiek van verschillende pijnsoorten kort besproken. Aandacht gaat uit naar veelvoorkomende oorzaken zoals gewrichtsklachten en rugpijn, evenals naar het complexe fenomeen neuropathische pijn. Pijn bij kanker valt buiten deze e-learning en komt aan bod in een aparte nascholing volgend jaar. BLOK B richt zich op de behandeling van pijn. Besproken worden de verschillende analgetica, hun farmacologische werking en het omgaan met bijwerkingen in de praktijk. Ook wordt specifiek ingegaan op pijnbehandeling bij ouderen. De meeste casussen uit BLOK A krijgen in dit tweede blok een vervolg. Deze e-learning biedt u als apotheker praktische handvatten om pijnmedicatie doelgericht te begeleiden en de juiste adviezen te geven bij de behandeling van pijn in uiteenlopende situaties.

Veel aandoeningen in de medische praktijk beginnen plotseling en heftig en worden aangeduid als ‘acuut’, zoals acuut hartinfarct, acute sinusitis of acuut astma. In het Pinkhof Geneeskundig Woordenboek (2006) wordt ‘acuut’ omschreven als ‘plotseling beginnend en hevig verlopend’, in tegenstelling tot het begrip ‘chronisch’. Acute aandoeningen komen ook frequent voor in de eerstelijnsgezondheidszorg, waarbij snel handelen en farmacotherapie vaak centraal staan. Deze nascholing richt zich op acute farmacotherapie: eerst wordt de algemene benadering van patiënten met acute aandoeningen besproken, gevolgd door een aantal veelvoorkomende specifieke aandoeningen. De nadruk ligt op aandoeningen die (mede) met geneesmiddelen worden behandeld en die zich vooral in de eerste lijn voordoen – het domein van de spoedeisende geneeskunde. Gezien de urgentie van de klachten en de directe zorgbehoefte van deze patiënten, komt ook de inhoud van de dokterstas aan bod. Deze speelt een cruciale rol wanneer medicatie direct moet worden toegediend en niet via het reguliere voorschrijf- en aflevertraject kan worden verstrekt. Deze e-learning biedt u als apotheker inzicht in de rol van geneesmiddelen bij acute aandoeningen en versterkt uw kennis over de farmacotherapeutische keuzes in spoedeisende situaties.

Veel mensen geven aan slecht te slapen, maar bij doorvragen blijkt vaak geen sprake van een objectief slaaptekort. Zeker bij ouderen zijn slaappatronen veranderd en is frequent wakker worden vaak normaal. Apothekers, assistenten en huisartsen zijn zich niet altijd bewust van de definitie van een slaapstoornis of van leeftijdsgebonden slaappatronen. In deze nascholing wordt in Blok A aandacht besteed aan de diagnostiek van slaapstoornissen, inclusief de rol van de apotheek aan de balie. U leert hoe assistenten met gerichte vragen kunnen beoordelen of er werkelijk sprake is van een slaapstoornis en hoe zij niet-medicamenteuze adviezen kunnen geven, zoals voorlichting en slaaphygiëne. In Blok B staat de farmacotherapie centraal. Besproken worden de rol van benzodiazepinen en non-benzodiazepinen, de NHG-Standaard, risico’s op gewenning en het belang van kortdurend gebruik. Ook komt de problematiek aan bod van slaapmiddelen gestart in het ziekenhuis, die thuis vaak onnodig worden voortgezet. Deze e-learning geeft u handvatten om slaapklachten beter te beoordelen, juist te adviseren en kritisch te kijken naar het gebruik en vervolgbeleid van slaapmedicatie – met speciale aandacht voor ouderen en afbouwstrategieën binnen de apotheekpraktijk.

Deze nascholing vormt een logisch vervolg op Evidence-based medicine: wetenschappelijke literatuur en systematische reviews (AccreDidact, 2013). Waar die e-learning zich richtte op systematische literatuurstudies als secundaire publicaties, staat in deze nascholing de primaire studie centraal: de randomised controlled trial (RCT). De RCT geldt als de meest gezaghebbende vorm van medisch-wetenschappelijk onderzoek, maar waarom eigenlijk? Wat maakt een RCT ‘goed’? Hoe beoordeelt u de resultaten kritisch en wat kunt u ermee in de apotheekpraktijk? Deze nascholing beantwoordt deze vragen en leert u hoe u een RCT effectief leest en beoordeelt. U hoeft het eerdere deel niet gevolgd te hebben om deze e-learning met succes te doorlopen. Aan de hand van een compacte en toegankelijke RCT oefent u direct met het toepassen van de opgedane kennis. Deze nascholing vergroot uw begrip van wetenschappelijke onderbouwing en versterkt uw rol als professioneel gesprekspartner in farmacotherapeutisch overleg en patiëntbegeleiding.