Nascholing voor en door zorgprofessionals

In dit artikel krijgt de fysiotherapeut een handvat bij het opstellen van een adequaat trainingsprogramma voor zowel het onderhouden als het verbeteren van het algemene lichamelijke uithoudingsvermogen. Een trainings- of oefenprogramma is erop gericht een patiënt zo goed mogelijk (zowel preventief als curatief) voor te bereiden op de unieke combinatie van fysieke ‘stress’ en metabole vraag voor ADL, sport en vrijetijdsbesteding, en heeft als tweede doel het voorkomen van deconditionering. Om aan deze twee voorwaarden te kunnen voldoen gaan we in dit artikel in op (1) de verschillende doelstellingen van een trainingsprogramma, (2) de componenten van een trainingsprogramma en (3) de algemene trainingsprincipes.

Evidence-based medicine (EBM), in de paramedische en verpleegkundige beroepen doorgaans evidence-based practice (EBP) genoemd, is een paradigma dat clinici, beleidsmakers en zorgverzekeraars vaak als uitgangspunt gebruiken voor het leveren van verantwoorde en kwalitatief goede zorg. Veel professionals in de gezondheidszorg ondervinden evenwel barrières voor het succesvol toepassen van EBP in de klinische praktijk. In dit artikel worden de uitgangspunten van evidence-based practice toegelicht. De verschillende stappen waarvan EBP zich bedient om klinische vragen te beantwoorden bij het nemen van beslissingen ten aanzien van individuele patiënten worden concreet besproken. Daarbij wordt expliciet onderscheid aangebracht tussen statistische significantie en klinische relevantie. Tenslotte worden de mogelijkheden van een aantal zoekmachines voor evidence-based bronnen beknopt toegelicht.

Hoewel elke erfelijke huidaandoening op zichzelf zeldzaam is, komen erfelijke aandoeningen waarbij de huid betrokken is als groep vrij frequent voor. De kinderarts kan een sleutelrol spelen bij het vroegtijdig signaleren van een mogelijke genodermatose bij een kind met een huidaandoening. Bij het herkennen van een genodermatose speelt patroonherkenning een belangrijke rol. Als eerste wordt besproken hoe vanuit specifieke huidafwijkingen een differentiaal diagnose kan worden opgesteld. Omdat een aantal genodermatosen door een vorm van mozaïcisme ontstaan, wordt mozaïcisme en de verschillende hypotheses over het onstaan hiervan besproken aan de hand van een aantal voorbeelden bij verschillende huidafwijkingen. Tevens wordt beschreven welke vervolgacties nodig kunnen zijn als er vermoeden bestaat op een genodermatose.

Een patiënt vertellen dat het verstandig is om te voldoen aan de Nederlandse Norm voor Gezond Bewegen (NNGB) is niet voldoende. Een patiënt moet meer dan alleen begrijpen dat het belangrijk is om zich nieuw beweeggedrag eigen te maken, hij moet gemotiveerd zijn. De zelfdeterminatietheorie gaat ervan uit dat de motivatie verhoogd kan worden als er wordt voldaan aan drie psychologische basisbehoeften: sociale verbondenheid, competentie en autonomie. Motivational interviewing, een vorm van gespreksvoering, biedt de fysiotherapeut handvatten om aan deze basisbehoeften te voldoen. Handvatten zijn bijvoorbeeld de gesprekstechnieken: open vragen stellen, reflectief luisteren, bevestigen en samenvatten. En verder hulpmiddelen zoals de voor- en nadelenmatrix, waarmee ambivalentie geëxploreerd wordt, en de liniaal van belangrijkheid en vertrouwen, waarmee de motivatie inzichtelijk te maken is. Op die manier kan de fysiotherapeut zijn patiënt nog beter begeleiden bij een gedragsverandering naar nieuw of ander beweeggedrag.

Door de hoge prevalentie, kosten en de invloed op het functioneren van de (werkende) mens is lage rugpijn (LRP) een groot probleem in onze samenleving. Fysieke risicofactoren (zoals tillen, duwen, trekken en ongunstige houdingen) worden als belangrijke oorzaken van LRP gezien. De literatuur omtrent deze relaties is echter inconsistent, waardoor we het ontstaan van LRP onvoldoende begrijpen. Door mechanische rugbelasting (zoals krachten of momenten op de rug) te meten, kunnen we meer te weten komen over ontstaansmechanismen van LRP. De mechanische belasting heeft namelijk een directe relatie met weefselschade en daardoor met LRP. Voor een mechanische analyse is het van belang om een goed begrip te hebben van de structuur van de rug. Dit artikel bespreekt daarom de functionele anatomie en de mechanische eigenschappen van de wervelkolom. Ook leggen we uit hoe een realistische schatting van mechanische rugbelasting kan worden gemaakt en lichten we toe hoe mechanische rugbelasting kan leiden tot LRP.

Het aantal mensen dat te maken krijgt met dementie zal de komende jaren fors stijgen. Mensen met dementie hebben op termijn vrijwel allemaal een toenemende behoefte aan zorg en begeleiding. Hierdoor ondervindt niet alleen de dementiepatiënt zelf de gevolgen van de ziekte, maar geldt dit ook voor de partner en kinderen. Kennis van de beïnvloedende factoren, de behandelwijze en de mogelijkheden voor benadering en ondersteuning, kunnen een belangrijke bijdrage leveren om de patiënt en mantelzorgers te helpen leven met de gevolgen van dementie. De ervaren kwaliteit van leven is hierbij een belangrijk uitgangspunt. Het is daarom van belang (uiteraard in zorgvuldig overleg en communicatie met patiënt en betrokken zorgsysteem) bij de medische behandelkeuze (zoals ingrijpende operaties of reanimatie) weloverwogen te beoordelen welke kwaliteit er met de verwachte uitkomst gewonnen wordt en alleen die diagnostiek te laten plaatsvinden die ook werkelijk behandelopties biedt.